Bắt đúng bệnh của thị trường ngoại tệ

Trong tuần qua, thị trường chứng kiến tỷ giá giao dịch lao dốc với tốc độ chưa từng thấy từ nhiều năm nay. Tỷ giá liên ngân hàng có lúc giảm xuống 22.130 VND/USD vào ngày 8/10, giảm khoảng 1,7% so với tuần trước đó. Tỷ giá niêm yết của ngân hàng thương mại cũng diễn biến với xu hướng tương tự. Tình hình này khác hẳn với một số dự báo trước đây khi cho rằng VND sẽ chịu áp lực giảm giá mạnh, đặc biệt là sau khi Nhân dân tệ (CNY) mất giá mạnh trong tháng 8/2015 và trong bối cảnh tình trạng găm giữ ngoại tệ tăng nhanh sau đó.
Bắt đúng bệnh  của thị trường ngoại tệ

Bùi Quốc Dũng 

Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ,  Ngân hàng Nhà nước

Trong tuần qua, thị trường chứng kiến tỷ giá giao dịch lao dốc với tốc độ chưa từng thấy từ nhiều năm nay. Tỷ giá liên ngân hàng có lúc giảm xuống 22.130 VND/USD vào ngày 8/10, giảm khoảng 1,7% so với tuần trước đó. Tỷ giá niêm yết của ngân hàng thương mại cũng diễn biến với xu hướng tương tự. Tình hình này khác hẳn với một số dự báo trước đây khi cho rằng VND sẽ chịu áp lực giảm giá mạnh, đặc biệt là sau khi Nhân dân tệ (CNY) mất giá mạnh trong tháng 8/2015 và trong bối cảnh tình trạng găm giữ ngoại tệ tăng nhanh sau đó. 

IMG

Doanh nghiệp được khuyến khích bảo hiểm rủi ro tỷ giá thông qua sử dụng các công cụ phái sinh

 Ảnh: Tất Tiên

Những ngày đầu sau khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) điều chỉnh tỷ giá, thị trường ngoại tệ phản ứng tương đối tốt. Tuy nhiên, với dự báo thời điểm Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tăng lãi suất đang đến gần và những lo ngại liên quan đến kinh tế Trung Quốc đã tạo kỳ vọng sai lệch về tỷ giá với tâm lý chờ đợi tỷ giá tiếp tục được điều chỉnh, dẫn tới tình trạng găm giữ ngoại tệ ngày càng gia tăng. Điều này thể hiện qua số dư tiền gửi ngoại tệ của tổ chức kinh tế và người dân có xu hướng tăng rõ rệt và lượng ngoại tệ khách hàng bán cho tổ chức tín dụng (TCTD) giảm. Các doanh nghiệp cũng đang có xu hướng mua ngoại tệ trước hạn để đầu cơ và dự phòng cho các khoản chi trả trong tương lai nên làm tăng đột biến nhu cầu ngoại tệ. Trong khi đó, một số tổ chức và cá nhân có nguồn thu ngoại tệ không bán ngoại tệ cho TCTD mà giữ trên tài khoản với kỳ vọng tỷ giá sẽ tiếp tục tăng. Do đó, mặc dù cán cân thương mại được cải thiện rõ rệt nhưng áp lực lên thị trường ngoại tệ vẫn không giảm bớt, tỷ giá giao dịch quanh giá bán của NHNN chứ không giảm sâu.

 

Để giải quyết tình trạng này, NHNN đã ban hành Thông tư số 15/2015/TT-NHNN ngày 2/10/2015 nhằm hạn chế tình trạng găm giữ ngoại tệ, khuyến khích doanh nghiệp bảo hiểm rủi ro tỷ giá thông qua sử dụng công cụ phái sinh thay vì mua trước ngoại tệ giữ trên tài khoản. Với việc mua ngoại tệ kỳ hạn cho các nhu cầu thanh toán trong tương lai, khách hàng vừa được bảo hiểm rủi ro tỷ giá, vừa có thể dùng VND chưa đến hạn thanh toán để đầu tư hoặc gửi ngân hàng hưởng lãi, qua đó đạt được lợi ích kinh tế lớn hơn đáng kể so với việc mua ngoại tệ trước để găm giữ trên tài khoản và mất chi phí cơ hội tương đương với lãi suất VND. 

 

Sau khi Thông tư số 15/2015/TT-NHNN được ban hành, hiện tượng găm giữ ngoại tệ có xu hướng giảm rõ rệt, thị trường ngoại tệ hoạt động thông suốt, cung cầu ngoại tệ được khơi thông, bắt đầu trở về giá trị thực. Các tổ chức và cá nhân có nguồn thu ngoại tệ trước đây vẫn găm giữ ngoại tệ trên tài khoản chờ tỷ giá tăng, nay đã bắt đầu bán ra lấy VND. Tình trạng doanh nghiệp đổ xô mua ngoại tệ cho các giao dịch chưa đến hạn thanh toán mỗi khi tỷ giá giảm không còn, hiện tượng tạo cầu ảo được chấm dứt. Như vậy, nguồn cung ngoại tệ được bổ sung trong khi cầu ngoại tệ giảm mạnh, tâm lý thị trường được giải tỏa khi thấy NHNN liên tục có các giải pháp đồng bộ, đúng hướng để ổn định tỷ giá. 

 

Phản ứng của thị trường cho thấy, ngay sau khi Thông tư số 15/2015/TT-NHNN được ban hành, tỷ giá có xu hướng giảm nhanh trong tuần từ 5 - 9/10, có lúc xuống tới 22.130 VND/USD, giảm khoảng 350 VND/USD so với trước khi Thông tư được ban hành. Kết quả này cho thấy, thị trường ngoại tệ trong tháng 9 chủ yếu bị tác động bởi yếu tố tâm lý, đầu cơ, và các biện pháp của NHNN đang đi đúng hướng, bắt đúng “bệnh” của thị trường để hạn chế các yếu tố bất lợi đối với thị trường ngoại tệ.

 

Thực tế diễn biến thị trường tài chính, tiền tệ thế giới những ngày vừa qua cho thấy, giải pháp nâng tỷ giá và nới biên độ của NHNN là hợp lý, đón trước và đón đúng những diễn biến phức tạp của thị trường. Nhờ có sự chủ động, kịp thời như vậy nên mức độ mất giá của VND trong tháng 8 và  tháng 9 vừa qua thấp hơn nhiều so với các đồng tiền khác trong khu vực, đồng thời lượng ngoại tệ bán can thiệp không quá lớn, trong khi vẫn đảm bảo duy trì lợi thế so sánh về tỷ giá với các nước là đối tác thương mại lớn/đối thủ cạnh tranh thương mại, qua đó đảm bảo được sức cạnh tranh hàng hoá. Cụ thể, nếu tính từ đầu năm đến cuối tháng 9, VND giảm giá khoảng 5%, các đồng CNY, Đô la Đài Loan, Peso Philippines, Rupiah Ấn Độ giảm giá từ gần 4 -5%.  

 

Đánh giá về việc điều chỉnh tỷ giá của NHNN thời gian qua, bà Victoria Kwakwa, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, cho rằng: “NHNN đã theo dõi và đánh giá chính xác diễn biến môi trường bên ngoài và phản ứng nhanh chóng sau khi có đầy đủ thông tin cơ sở. Đây là bước đi đúng hướng, chủ động của NHNN và thậm chí đã tính đến các tình huống có thể xảy ra trong thời gian tới như việc Fed rút gói nới lỏng định lượng, cho thấy NHNN đã chuẩn bị cho cơ chế tỷ giá sẵn sàng ứng phó theo hướng linh hoạt hơn”.

 

ngocthanh