“Bắt bệnh” tham nhũng

“Tham nhũng vẫn diễn ra phức tạp; tình trạng nhũng nhiễu trong khu vực công còn nhiều, biểu hiện qua nạn hối lộ, lót tay, chạy chọt khi giao dịch với cơ quan công quyền”. Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh nhận định khi báo cáo về công tác phòng, chống tham nhũng năm 2015 trước Quốc hội.
“Bắt bệnh” tham nhũng

“Tham nhũng vẫn diễn ra phức tạp; tình trạng nhũng nhiễu trong khu vực công còn nhiều, biểu hiện qua nạn hối lộ, lót tay, chạy chọt khi giao dịch với cơ quan công quyền”. Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh nhận định khi báo cáo về công tác phòng, chống tham nhũng năm 2015 trước Quốc hội.

 

KIMGết quả khảo sát 512 doanh nghiệp vừa được Ngân hàng Thế giới thực hiện cho thấy, có tới 48% doanh nghiệp thừa nhận tặng quà cho cán bộ, công chức trong khoảng thời gian 12 tháng gần đây

 Ảnh: Lê Tiên

Nhũng nhiễu trong khu vực công vẫn còn nhiều 

Một đại biểu Quốc hội có uy tín với 3 nhiệm kỳ liên tiếp làm người đại diện cho cử tri tại cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất kể, ông thường làm việc với một cán bộ ngoại giao của một nước Bắc Âu rất giỏi. Nhưng mới đây, vị này đã bị mất chức, nguyên do là, trong một lần đi công tác, vị cán bộ ngoại giao này đã uống một chai rượu vang ngoài tiêu chuẩn và bắt ngân sách nhà nước phải trả tiền. 

Còn ở Việt Nam thì sao? Theo Báo cáo của Thanh tra Chính phủ (TTCP), trong vòng 1 năm trở lại đây, chỉ có 46 trường hợp để xảy ra tham nhũng bị xử lý, nhưng chủ yếu là khiển trách, cảnh cáo; chỉ có 4 trường hợp bị xử lý hình sự, tăng... những 1 người so với năm 2014.

Kết quả khảo sát 512 doanh nghiệp vừa được Ngân hàng Thế giới thực hiện cho thấy, có tới 48% doanh nghiệp thừa nhận tặng quà cho cán bộ, công chức trong khoảng thời gian 12 tháng gần đây, trong đó 82% là quà có giá trị trên 500.000 đồng; gần 89% tặng trực tiếp cho cán bộ, công chức; 46% tặng trước và trong khi đang giải quyết công việc của doanh nghiệp; 66% doanh nghiệp tặng quà là nhằm mục đích giải quyết công việc của doanh nghiệp và 31% để “nuôi quan hệ”; 56% doanh nghiệp chủ động tặng quà dù cán bộ, công chức không đòi hỏi hay gợi ý.

Thế mà trong vòng 1 năm trở lại đây, Báo cáo của TTCP cho biết có tới… 23 người đã nộp lại quà tặng với số tiền là 489 triệu đồng. “Kết quả này cho thấy việc thực hiện quy chế tặng quà, nhận quà và nộp lại quà tặng có tăng hơn những năm trước nhưng vẫn còn hình thức trong khi tình trạng tặng quà, biếu xén để vụ lợi diễn ra khá phổ biến”, Tổng TTCP Huỳnh Phong Tranh nhận định.

Thống kê của TTCP cho biết, hiện đã có gần 4.043.300 lượt cán bộ, công chức, viên chức, người dân được phổ biến, giới thiệu, giáo dục pháp luật về phòng, chống tham nhũng (PCTN); các cơ quan có thẩm quyền đã tổ chức 69.246 lớp tuyên truyền, quán triệt pháp luật về PCTN; Nhà nước đã phải lấy tiền thuế của dân để in 296.020 cuốn sách, tài liệu về PCTN.  

Nỗ lực của cả hệ thống chính trị trong việc chống quốc nạn này ra sao? Theo Báo cáo về PCTN năm 2015 vừa được TTCP trình Quốc hội thì trong 9 tháng đầu năm, sau khi tiến hành thanh tra, kiểm tra, ngành thanh tra đã kiến nghị thu hồi 52.253 tỷ đồng (tăng 92,7% so với cùng kỳ năm trước) và 1.788 ha đất; xuất toán, loại khỏi giá trị quyết toán và đề nghị cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý 14.447 tỷ đồng, 824 ha đất nhưng cũng chỉ chuyển cơ quan điều tra xử lý hình sự 65 vụ, 50 đối tượng. Còn Kiểm toán Nhà nước, trong 9 tháng đầu năm đã kiến nghị xử lý tài chính 23.024 tỷ đồng; cung cấp 18 hồ sơ, tài liệu cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền để phục vụ điều tra, kiểm tra, giám sát.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Văn Hiện nhận xét: “Trong năm 2015, tình hình tham nhũng vẫn phức tạp, nghiêm trọng, diễn ra ở nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, nhất là trong các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, quản lý, sử dụng đất đai, quản lý khai thác tài nguyên, khoáng sản, dịch vụ và đầu tư công, nhưng số lượng các vụ án tham nhũng, kể cả các vụ án tham nhũng lớn được phát hiện, điều tra, xử lý lại giảm, cần phải được đánh giá một cách thật khách quan”.

 

Đâu là nguyên nhân?

Tham nhũng đã được coi là quốc nạn, thậm chí theo đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Bình, ông Nguyễn Ngọc Phương, tham nhũng còn dẫn tới băng hoại xã hội, làm mất lòng tin của người dân vào chính quyền, và ảnh hưởng tới tồn vong của chế độ, nhưng việc xử lý lại “nhẹ như lông hồng” và kết quả chống tham nhũng không đạt được sự kỳ vọng của người dân. “Phần lớn các vụ tham nhũng bị phát hiện là do nội bộ những người tham nhũng “mất đoàn kết”, ăn chia không sòng phẳng nên tố giác lẫn nhau. Khi vụ tham nhũng nào đó bị phát giác, báo chí lên tiếng, dư luận xã hội quan tâm thì việc xử lý vẫn còn có tình trạng bao che, dung túng, không dám công khai”, ông Nguyễn Ngọc Phương nêu ra nguyên nhân của tình trạng tham nhũng không thuyên giảm.  

Nguyên nhân khác dẫn đến tham nhũng chưa giảm, theo đại biểu Quốc hội tỉnh Hòa Bình, ông Nguyễn Tiến Sinh, là do tham nhũng đã len lỏi vào cả cơ quan PCTN, cơ quan bảo vệ pháp luật. Đáng quan ngại là tình trạng tham nhũng trong cơ quan bảo vệ pháp luật, cơ quan PCTN đang có chiều hướng gia tăng (trong 9 tháng đầu năm đã khởi tố 13 vụ án về tham nhũng xảy ra trong lĩnh vực tư pháp). Ngay cả cơ quan bảo vệ pháp luật, chống tham nhũng còn có tình trạng tiêu cực, tham nhũng thì hiệu quả chống tham nhũng chưa cao cũng là điều không khó hiểu. 

Tham nhũng chưa giảm, theo đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa, ông Lê Nam, còn có nguyên nhân là Ban Chỉ đạo PCTN các cấp rất ít thực quyền. “Ban này chỉ “chỉ đạo” chứ không trực tiếp chống tham nhũng, việc chống tham nhũng vẫn do các cơ quan nhà nước - đối tượng cần chống tham nhũng -  thực hiện, nên hiệu quả không cao”, ông Lê Nam phát biểu.    

Trung tướng Trần Đình Nhã, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội, cho rằng, Ban Chỉ đạo PCTN hoạt động không hiệu quả do làm việc không chuyên trách. “Ban Chỉ đạo mỗi năm cũng chỉ họp “xuân thu nhị kỳ”. Không những thế, thành phần đi họp hầu hết cũng chỉ ở cấp vụ trưởng, vụ phó thì chỉ đạo được ai”, Trung tướng Trần Đình Nhã cho biết và đề nghị Quốc hội dành thời gian để cho ý kiến về Ban Chỉ đạo PCTN. “Quốc hội phải đánh giá xem Ban Chỉ đạo PCTN hoạt động hiệu quả ra sao vì Ban này cũng tiêu tiền ngân sách, mọi chi phí hoạt động cũng đều lấy tiền thuế của dân mà hoạt động không hiệu quả thì phải xem xét lại”, Trung tướng Trần Đình Nhã nói thêm.

Muốn đẩy lùi được tham nhũng, theo ông Nguyễn Tiến Sinh, ngoài việc thực hiện nghiêm minh Luật PCTN; tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về chống tham nhũng; xử lý nghiêm người tham nhũng…, còn phải cải tổ Ban Chỉ đạo PCTN. “Cần phải thành lập Cơ quan chống tham nhũng từ ở cả Trung ương và cấp tỉnh đi đôi với việc trao cho Ban này có đủ thẩm quyền để tuyên chiến với tham nhũng”, ông Nguyễn Tiến Sinh đề xuất. 

Hà Thành

ngocthanh