Áp dụng PPP là tất yếu trong phát triển hạ tầng hàng không

Nợ công của Việt Nam đã gần “kịch trần”, khó có thể đầu tư lớn để phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nói chung, hạ tầng hàng không nói riêng bằng nguồn vốn nhà nước. Trong bối cảnh này, đẩy mạnh thu hút vốn đầu tư từ khu vực tư nhân là giải pháp cần thiết để phát triển hạ tầng hàng không ở nước ta.
Áp dụng PPP là tất yếu  trong phát triển hạ tầng hàng không

Nợ công của Việt Nam đã gần “kịch trần”, khó có thể đầu tư lớn để phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nói chung, hạ tầng hàng không nói riêng bằng nguồn vốn nhà nước. Trong bối cảnh này, đẩy mạnh thu hút vốn đầu tư từ khu vực tư nhân là giải pháp cần thiết để phát triển hạ tầng hàng không ở nước ta.

IMG

Trên thế giới, đầu tư tư nhân vào hạ tầng hàng không được thực hiện chủ yếu theo hình thức đầu tư đối tác công tư với nhiều dạng thức hợp đồng như: thuê quản lý, bảo trì và vận hành; cho thuê; nhượng quyền cho một số dịch vụ, hạng mục hạ tầng hiện hữu hoặc toàn bộ sân bay

 Ảnh: Tất Tiên

Tư nhân đã tham gia đầu tư 500 sân bay lớn trên thế giới

Theo ông Lương Hoài Nam, Tổng giám đốc Công ty CP Hàng không Hải Âu, đầu tư tư nhân vào lĩnh vực hạ tầng hàng không bắt đầu ở Anh từ năm 1987 và có sự phát triển mạnh mẽ khi bước sang thập niên 90 của thế kỷ XX đã có 7 sân bay lớn nhất của quốc gia này có sự tham gia đầu tư của khu vực tư nhân. 

 

Với sự tiên phong của một số nước ở châu Âu, “trào lưu” này sau đó đã nhanh chóng lan rộng ra tất cả các châu lục, hình thành một xu thế trong ngành hàng không thế giới. Theo Viện Chiến lược và Phát triển giao thông vận tải (GTVT) thuộc Bộ GTVT, sự tham gia đầu tư của khu vực tư nhân vào các sân bay đã diễn ra ở nhiều nước như: Đức, Australia (nhượng quyền tới 23 sân bay), Mỹ (hầu hết là các sân bay thương mại), Ấn Độ, Bangladesh, Pakistan, Thái Lan (3 sân bay), Malaysia, Philipines, Indonesia, Campuchia (3 sân bay), Lào, Myanmar, Trung Quốc (sân bay quốc tế Bắc Kinh chỉ còn 55% sở hữu nhà nước; 10% thuộc sở hữu nước ngoài), Canada, Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp, Hungary, Chile, Columbia, Costa Rica và Nam Phi. Tính đến năm 2010, có khoảng 13% số sân bay ở châu Âu có tư nhân tham gia sở hữu và 9% là do tư nhân sở hữu hoàn toàn. Và đến nay, theo thống kê, nhà đầu tư tư nhân đã tham gia đầu tư vào khoảng 500 sân bay lớn trên thế giới.

 

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, đầu tư tư nhân vào sân bay được thực hiện chủ yếu theo hình thức đầu tư đối tác công tư (PPP) với nhiều dạng thức hợp đồng như: thuê quản lý, bảo trì và vận hành; cho thuê; nhượng quyền cho một số dịch vụ, hạng mục hạ tầng hiện hữu hoặc toàn bộ sân bay; bán đứt, tư nhân hóa hoàn toàn. Đối với các dự án sân bay mới thì áp dụng các phương thức như: thành lập công ty cổ phần dự án sân bay; giao tư nhân đầu tư toàn bộ dự án hoặc một số hạng mục công trình. Trong đó, những hạng mục, dự án có thể áp dụng PPP là: toàn bộ sân bay, nhà ga hành khách, nhà ga hàng hóa, kho vận, cơ sở bảo dưỡng máy bay, cơ sở phục vụ mặt đất, cơ sở cung ứng suất ăn, khu đỗ xe, tòa nhà văn phòng, khách sạn sân bay, khu thương mại, dịch vụ, khu vui chơi, giải trí và các hạng mục khác.

 

PPP sẽ là xu hướng đầu tư chủ đạo để phát triển hạ tầng hàng không tại Việt Nam

Theo Viện Chiến lược và Phát triển GTVT, độc quyền trong đầu tư, quản lý và khai thác hạ tầng cảng hàng không của chính quyền nhà nước theo truyền thống đang tiếp tục chuyển sang xu hướng có sự tham gia ngày càng nhiều hơn của tư nhân. Hình thức tham gia đầu tư ban đầu chủ yếu là chuyển nhượng bộ phận hay toàn bộ cảng hàng không, sau đó tiến tới các dự án đầu tư BOO và BOT (hai trong các dạng thức hợp đồng của hình thức đầu tư PPP). 

 

ThS. Nguyễn Đình Hòa thuộc Phòng Kinh tế phát triển của Viện Kinh tế Việt Nam chia sẻ, trong thập kỷ vừa qua, Việt Nam đã đa dạng hóa các nguồn vốn phát triển hạ tầng giao thông. Bên cạnh nguồn vốn ngân sách nhà nước và vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), Việt Nam đã huy động vốn từ việc phát hành trái phiếu chính phủ và các nguồn vốn khác ngoài ngân sách nhà nước để đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng giao thông. Tuy nhiên, sự tham gia của khu vực tư nhân vào phát triển hạ tầng giao thông chủ yếu là vào đường bộ và cảng biển; trong khi đó hạ tầng hàng không là lĩnh vực vẫn chưa thu hút đáng kể đầu tư của khu vực tư nhân. Ngành này hiện nay vẫn được chi phối bởi Tổng công ty Hàng không Việt Nam về cung cấp dịch vụ vận tải và phát triển hạ tầng. 

 

Những động thái gần đây về sự tham gia của khu vực tư nhân vào hoạt động đầu tư và khai thác kết cấu hạ tầng giao thông, trong đó có sân bay, đã thu hút sự quan tâm của một số nhà đầu tư về nhượng quyền khai thác. Do vậy, vấn đề căn bản trong việc thu hút vốn tư nhân vào phát triển hạ tầng giao thông, trong đó có sân bay, theo Th.S Nguyễn Đình Hòa, là cải cách, đổi mới thể chế thông qua đổi mới mô hình tổ chức hoạt động và thúc đẩy tiến trình cổ phần hóa, nhượng quyền khai thác hạ tầng giao thông. 

 

Ở góc nhìn cá nhân, ông Lương Hoài Nam nhận định, PPP sẽ là xu hướng đầu tư chủ đạo để phát triển hạ tầng hàng không ở nước ta, bởi nhiều lý do: nợ công của Việt Nam đã gần “kịch trần”, khó có thể đầu tư phát triển hạ tầng hàng không bằng nguồn vốn nhà nước; nhu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư công; nhu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sân bay; tạo điều kiện để các nhà đầu tư tư nhân, các chính quyền địa phương chủ động đầu tư phát triển sân bay… 

 

Ông Trần Bắc Hà, Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam đề xuất kêu gọi đầu tư theo hình thức PPP (hợp đồng BOT) đối với các dự án mở rộng, nâng cấp, hiện đại hóa các cảng hàng không, sân bay, trong đó ưu tiên các cảng hàng không, sân bay nằm tại các vùng trọng điểm của cả nước về kinh tế, du lịch như Quảng Ninh, Phú Quốc, Cần Thơ,... Tuy nhiên, hiện có nhiều cảng hàng không, sân bay của Việt Nam vừa có chức năng sân bay dân sự, vừa có chức năng quân sự, nên Bộ GTVT cần có các quy định, hướng dẫn cụ thể cho nhà đầu tư về phạm vi và quyền hạn khai thác, sử dụng sân bay.

Hải Bình

ngocthanh