Thu hút đầu tư vào lĩnh vực môi trường: Cần đấu thầu minh bạch

Đầu tư trực tiếp nước ngoài trong lĩnh vực hàng hóa và dịch vụ môi trường đang được Chính phủ quan tâm với những chính sách ưu đãi cụ thể và kỳ vọng tư nhân tham gia ngày càng nhiều vào các dự án thuộc các lĩnh vực này, đặc biệt là các dự án, gói thầu lớn mà Nhà nước đặt hàng.
Thu hút đầu tư vào lĩnh vực môi trường: Cần đấu thầu minh bạch

Đầu tư trực tiếp nước ngoài trong lĩnh vực hàng hóa và dịch vụ môi trường đang được Chính phủ quan tâm với những chính sách ưu đãi cụ thể và kỳ vọng tư nhân tham gia ngày càng nhiều vào các dự án thuộc các lĩnh vực này, đặc biệt là các dự án, gói thầu lớn mà Nhà nước đặt hàng.

IMG
Những gói thầu xử lý chất thải đang thu hút nhiều nhà thầu tham gia
 Ảnh: Lê Tiên
Nhu cầu vốn lớn, nhiều ưu đãi
Thông tin của Bộ Tài nguyên và Môi trường cho thấy, nhu cầu vốn đầu tư vào lĩnh vực hàng hóa và dịch vụ môi trường của Việt Nam tăng theo từng giai đoạn. Nếu như giai đoạn trước năm 2008 chỉ ở mức hơn 20.000 tỷ đồng, giai đoạn từ 2010 - 2015 là khoảng 23.000 tỷ đồng, thì giai đoạn 2020 - 2030 dự báo sẽ lên tới gần 50.000 tỷ đồng.
Cùng với nhu cầu vốn lớn, những ưu đãi dành cho lĩnh vực hàng hóa và dịch vụ môi trường cũng sẽ được quan tâm. TS. Lê Hà Thanh thuộc Đại học Kinh tế quốc dân phân tích, theo Luật Đầu tư, các lĩnh vực liên quan đến hàng hóa và dịch vụ môi trường đều nằm trong nhóm ngành nghề ưu đãi đầu tư. Cụ thể là các ngành như sản xuất vật liệu mới, năng lượng mới, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, sản phẩm tiết kiệm năng lượng, thu gom, xử lý, tái chế, tái sử dụng chất thải. “Điều 150 của Luật Bảo vệ môi trường 2014 quy định rõ, Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân thành lập doanh nghiệp dịch vụ môi trường thông qua các hình thức đấu thầu, cơ chế hợp tác công - tư trong các lĩnh vực như: thu gom, vận chuyển, tái chế, xử lý chất thải, quan trắc, phân tích môi trường, đánh giá tác động môi trường; phát triển chuyển giao công nghệ sản xuất thân thiện với môi trường, công nghệ môi trường; tư vấn, đào tạo cung cấp thông tin về môi trường; giám định về môi trường đối với hàng hóa, thiết  bị, công nghệ; giám định thiệt hại về môi trường, giám định sức khỏe môi trường”, TS. Lê Hà Thanh dẫn chứng.
Chuyên gia quốc tế David Luff cho rằng: “Việt Nam đang có nhiều công cụ ưu đãi và thúc đẩy đầu tư liên quan đến hàng hóa dịch vụ môi trường như danh mục ưu đãi về thuế; khuyến khích liên quan đến nhập khẩu, đất đai. Những ưu đãi này thể hiện cụ thể trong một loạt chính sách liên quan đồng bộ như tài nguyên môi trường, đất đai, đấu thầu, đầu tư”.
Đấu thầu phải minh bạch mới hiệu quả
Theo PGS. Nguyễn Thế Chinh, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách tài nguyên và môi trường thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường, từ năm 2006, kinh phí dành cho sự nghiệp môi trường đã được bố trí chi không dưới 1% tổng chi ngân sách hàng năm. Tuy nhiên, đầu tư của Chính phủ vào lĩnh vực hàng hóa và dịch vụ môi trường vẫn còn tương đối hạn chế. Trong khi đó, đầu tư tư nhân cho hàng hóa và dịch vụ môi trường được đánh giá là rất có triển vọng qua số lượng doanh nghiệp tư nhân hoạt động trong các lĩnh vực này ngày càng tăng. 
Ông Tom Corrie, Phó ban Ban Hợp tác phát triển của Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam cho rằng, các nhà đầu tư nước ngoài và Việt Nam ngày càng nhận ra những lợi ích tiềm năng của việc đầu tư vào các lĩnh vực hàng hóa và dịch vụ môi trường tại Việt Nam. Các dòng đầu tư đã trở nên có lãi, mặc dù mức vốn đầu tư trong các lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ môi trường vẫn còn tương đối thấp so với tổng vốn đầu tư trong nước. “Những gói thầu lớn thuộc lĩnh vực tài nguyên và môi trường của Việt Nam đang thu hút đông đảo các nhà thầu tham gia. Ngày càng nhiều dự án trong lĩnh vực này được thực hiện theo hình thức đối tác công tư (PPP) và nhận được phản hồi tích cực của các nhà đầu tư quốc tế”, ông Tom Corrie nhấn mạnh.
Tuy nhiên, theo Ban quản lý dự án EU - MUTRAP, một số công ty lớn trong lĩnh vực môi trường khi được khảo sát về môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam cho biết, các thông số kỹ thuật của hồ sơ mời thầu được các chủ đầu tư ban hành thực sự không phù hợp, không phản ánh đúng tinh thần của Luật Đấu thầu, Luật Bảo vệ môi trường. Cụ thể, Công ty Ever Young (hệ  thống xử lý chất thải và nước thải) và Công ty Waste Solutions (bãi rác, các sản phẩm phân compost) cho rằng, cần tăng cường chất lượng của các bộ hồ sơ mời thầu, đồng thời kiên quyết xây dựng một môi trường đấu thầu thực sự công khai, minh bạch. Đây là điều kiện cần thiết để tăng sức hấp dẫn của các dự án/gói thầu trong lĩnh vực hàng hóa và dịch vụ môi trường.
V.Huyền

ngocthanh