Thời gian tổ chức lựa chọn nhà đầu tư tương đương mức trung bình trên thế giới

Vấn đề thời gian trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư (thực hiện dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư - PPP và thực hiện dự án có sử dụng đất) được quy định tại Điều 12 Luật Đấu thầu 2013 và được hướng dẫn chi tiết tại Điều 6 Nghị định số 30/2015/NĐ-CP
Thời gian tổ chức lựa chọn nhà đầu tư  tương đương mức trung bình trên thế giới

Vấn đề thời gian trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư (thực hiện dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư - PPP và thực hiện dự án có sử dụng đất) được quy định tại Điều 12 Luật Đấu thầu 2013 và được hướng dẫn chi tiết tại Điều 6 Nghị định số 30/2015/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà đầu tư. Theo thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, thời gian này ngắn hơn rất nhiều so với thực tiễn triển khai lựa chọn nhà đầu tư ở nhiều dự án trước đây và tương đương mức trung bình của các nước trên thế giới. 

IMG

Tại một số dự án điện (BOT), việc giao nhà đầu tư (chỉ định) thực hiện dự án được tiến hành nhanh ban đầu nhưng lại mất rất nhiều thời gian để đàm phán, hoàn thiện hợp đồng

Ảnh: Lê Tiên

Thực tiễn tại nhiều dự án trước đây: Nhanh bước đầu, chậm về sau

Luật Đấu thầu 2013 lần đầu tiên quy định về lựa chọn nhà đầu tư. Theo đó, nhà đầu tư thực hiện dự án PPP và nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất có thể được lựa chọn thông qua đấu thầu hoặc chỉ định thầu. Các quy định trước đó về lựa chọn nhà đầu tư chỉ ở cấp thông tư (tính pháp lý thấp) và rải rác ở các văn bản khác nhau.

 

Đối với đầu tư công truyền thống, việc lựa chọn nhà thầu thuộc giai đoạn thực hiện đầu tư, còn đối với dự án PPP và dự án có sử dụng đất, việc lựa chọn nhà đầu tư thuộc giai đoạn chuẩn bị và chính là bước thu xếp vốn đầu tư cho toàn bộ dự án. Thời gian qua, hầu hết các dự án được áp dụng hình thức chỉ định nhà đầu tư nên đã hình thành “thói quen” trong lĩnh vực này. Sau khi được chỉ định, nhiều dự án từ 2 - 3 năm không triển khai được. Thậm chí có những dự án điện (BOT), việc giao nhà đầu tư (chỉ định) thực hiện dự án được tiến hành nhanh ban đầu nhưng lại mất rất nhiều thời gian để đàm phán, hoàn thiện hợp đồng, như: dự án điện Mông Dương 2 đàm phán từ cuối năm 2005 đến năm 2009 (5 năm), dự án điện Vĩnh Tân từ năm 2009 đến năm 2012 (4 năm)...

 

Nguyên nhân của sự chậm trễ trong triển khai các dự án đều do khi chỉ định thầu, nhiều nội dung không rõ ràng (đặc biệt là các nội dung về bảo lãnh ngoại hối, giá điện, thanh toán, phần hỗ trợ của Nhà nước, giải phóng mặt bằng...) dẫn đến việc phải đàm phán nhiều lần. Hệ lụy từ việc này dẫn đến tổng thời gian trong lựa chọn nhà đầu tư rất dài. Thực tế, trong thời gian qua, riêng khâu đánh giá hồ sơ dự thầu của một số nhà máy điện BOT đã mất từ 1 - 3 năm (như dự án Nghi Sơn 2, thời gian đánh giá từ năm 2011 đến năm 2013). 

 

Kinh nghiệm quốc tế về thời gian lựa chọn nhà đầu tư

Về quy trình lựa chọn nhà đầu tư dự án PPP, các quốc gia trên thế giới như Anh, Australia, Ấn Độ, Philippines, Nam Phi, Canada,… đều có các bước như mời sơ tuyển, đánh giá hồ sơ dự sơ tuyển, mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu, đàm phán và ký hợp đồng. 

 

Về thời gian lựa chọn nhà đầu tư, Australia quy định quá trình lựa chọn nhà đầu tư kéo dài từ 16 - 19 tháng. Thực tế, có dự án mất 25 tháng mới đến bước đóng tài chính do thêm 6 tháng gia hạn thời gian mời thầu và đàm phán kéo dài. Một nghiên cứu về 5 dự án PPP ở bang Victoria và bang South  Australia của Australia cho thấy, thời gian đấu thầu một dự án PPP trường học kéo dài khoảng 14 tháng, dự án PPP y tế kéo dài khoảng 19 tháng, dự án PPP kết cấu hạ tầng xã hội từ 14 - 19 tháng, dự án PPP giao thông từ 18 tháng trở lên. 

IMG

Trong đầu tư dự án PPP và dự án có sử dụng đất, việc lựa chọn nhà đầu tư chỉ làm một lần để thực hiện dự án

Ảnh: LTT

Tại Nam Phi, theo quy định tại Cẩm nang về PPP của Kho bạc Trung ương nước này, thời gian đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư kéo dài từ 10 - 26 tháng. Còn theo thông tin của Cục Phát triển ngân sách quốc gia tại Ireland, thời gian đấu thầu dự án PPP kéo dài khoảng 18 tháng. 

 

Như vậy, có thể thấy, ngay tại những nước phát triển như Australia, Canada, Ireland, thời gian lựa chọn nhà đầu tư trung bình cũng từ 16 - 18 tháng. Điều này cho thấy, để có thể tổ chức lựa chọn một cách bài bản, lựa chọn được đúng nhà đầu tư có đủ năng lực, kinh nghiệm thực hiện dự án thì đều yêu cầu một khoảng thời gian nhất định. 

 

Rút ngắn thời gian phụ thuộc nhiều vào tính chất dự án và năng lực của người thực hiện

Trong đầu tư dự án PPP và dự án có sử dụng đất, việc lựa chọn nhà đầu tư chỉ làm một lần để thực hiện dự án. Các bước tổ chức thực hiện lựa chọn nhà đầu tư trong Nghị định số 30/2015/NĐ-CP được quy định rõ ràng, mạch lạc, cụ thể. Trên cơ sở tư duy mới về quản lý “đầu ra” trong dự án PPP, dự án đầu tư có sử dụng đất, việc chuẩn bị đầu tư (bao gồm lựa chọn nhà đầu tư) cần thời gian chuẩn bị phương án tài chính, chuẩn bị hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu một cách rõ ràng, cụ thể nhằm rút ngắn thời gian trong quá trình đàm phán, hoàn thiện hợp đồng cũng như dự tính trước phương án giải quyết các tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện dự án.

 

Nghị định số 30/2015/NĐ-CP là nghị định đầu tiên hướng dẫn đầy đủ về trình tự, thủ tục, thời gian trong lựa chọn nhà đầu tư, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05/5/2015. Nghị định được ban hành trên cơ sở lấy ý kiến đóng góp của các bộ, ngành, địa phương, nhà tài trợ, nhà đầu tư và các ý kiến đều thống nhất với khung thời gian đã quy định trong Nghị định. 

 

Nghị định số 30/2015/NĐ-CP quy định các khoảng thời gian tối thiểu dành cho phần chuẩn bị hồ sơ của nhà đầu tư và các khoảng thời gian tối đa dành cho phần công việc của cơ quan nhà nước. Như vậy, việc rút ngắn thời gian trong lựa chọn nhà đầu tư phụ thuộc vào tính chất, quy mô, đặc điểm của từng loại dự án cũng như khả năng tổ chức thực hiện của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, bên mời thầu.

 

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, khung thời gian được quy định tại Nghị định số 30/2015/NĐ-CP là tối đa cho những dự án kết cấu hạ tầng lớn, cần sự tham gia của nhà đầu tư quốc tế (ví dụ như dự án Đường sắt Bắc Nam, dự án Sân bay Long Thành). Thời gian lựa chọn nhà đầu tư trong Nghị định số 30/2015/NĐ-CP (trung bình 18 tháng) thấp hơn nhiều so với thực tiễn triển khai trước đây và tương đương mức trung bình của các nước trên thế giới. Bên cạnh đó, Nghị định số 30/2015/NĐ-CP đã đơn giản hóa thủ tục, nội dung và thời gian đối với những dự án PPP nhóm C và dự án sử dụng đất có quy mô đầu tư không quá 120 tỷ đồng, dành cho nhà đầu tư trong nước tham gia (chỉ tối đa 12 tháng).

Nguyệt Minh - Thu Hà

ngocthanh