Nhà thầu Việt “rộng cửa” hơn tại các dự án dùng vốn ODA

Việt Nam đang sử dụng hiệu quả nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) từ các nhà tài trợ quốc tế để đầu tư các dự án kết cấu hạ tầng phục vụ nhu cầu phát triển. Với quyết tâm đẩy mạnh tiến trình tái cơ cấu doanh nghiệp
Nhà thầu Việt “rộng cửa” hơn  tại các dự án dùng vốn ODA

Việt Nam đang sử dụng hiệu quả nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) từ các nhà tài trợ quốc tế để đầu tư các dự án kết cấu hạ tầng phục vụ nhu cầu phát triển. Với quyết tâm đẩy mạnh tiến trình tái cơ cấu doanh nghiệp cùng với một hệ thống pháp luật về đấu thầu tiệm cận với thông lệ quốc tế, các nhà thầu Việt Nam đang có thêm nhiều cơ hội cạnh tranh tại các dự án sử dụng nguồn vốn này.

IMG

Theo nhận xét của Ngân hàng Phát triển châu Á, tại Việt Nam, các nhà thầu nước ngoài chỉ quan tâm và tham gia vào những gói thầu lớn từ 30 - 40 triệu USD hoặc các gói thầu giao thông có giá trị cao

 Ảnh: Tất Tiên

Bắt đầu từ năm 1993, kể từ Hội nghị bàn tròn về viện trợ dành cho Việt Nam được tổ chức tại Paris (Pháp), ODA đã trở thành một trong những nguồn lực quan trọng đối với Việt Nam để đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng. Việt Nam đã tranh thủ được sự ủng hộ của các nhà tài trợ và phát huy tốt nguồn lực trong nước để đầu tư nâng cấp mạng lưới kết cấu hạ tầng đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước 20 năm qua.

 

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, trên thực tế các nguồn vốn vay ODA ưu đãi thường kèm theo các điều kiện như chỉ định thầu, ưu tiên nhà thầu nước ngoài, yêu cầu mua máy móc, thiết bị, vật tư từ quốc gia tài trợ vốn ODA. Do đó, cơ hội cho nhà thầu trong nước gần như không có, hoặc có chăng chỉ là “phần xương xẩu”. Số liệu tổng hợp của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) ghi nhận, mặc dù đến nay hầu hết các gói thầu có sử dụng vốn ODA mà ADB hỗ trợ cho Việt Nam được trao cho các nhà thầu trong nước; song, đây chỉ là các gói thầu có quy mô nhỏ, không hấp dẫn được nhiều doanh nghiệp nước ngoài. Các nhà thầu nước ngoài chỉ quan tâm và tham gia vào những gói thầu lớn từ 30 - 40 triệu USD và các gói thầu có giá trị cao hơn tại những dự án thuộc ngành giao thông vận tải. 

 

Hơn nữa, nhà thầu Việt sẽ có thêm nhiều cơ hội tại các dự án ODA nhờ quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp, trọng tâm là các doanh nghiệp nhà nước. Theo đó, sau khi hoàn tất cổ phần hóa, thoái toàn bộ 100% vốn nhà nước, cánh cửa bước ra “sân chơi lớn” sẽ dần rộng mở đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp khi nhiều nhà thầu trong nước không còn bị “trói” bởi quy định của nhà tài trợ (ADB) và Ngân hàng Thế giới (WB) yêu cầu không cho các doanh nghiệp có nguồn vốn nhà nước tham gia đấu thầu các dự án của họ). Khi đó, nhà thầu Việt hoàn toàn có đủ điều kiện để cạnh tranh sòng phẳng với các nhà thầu ngoại tại các dự án sử dụng vốn vay ODA.

 

Khẳng định điều này, trong cuộc trao đổi với báo chí mới đây, ông Mori Mutsuya, Trưởng đại diện Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam thông tin, nguồn vốn ODA mà Chính phủ Nhật Bản cung cấp cho Việt Nam không chỉ giúp Việt Nam cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, mà còn góp phần mang lại lợi ích cho cả doanh nghiệp Việt Nam. “Giá trị hợp đồng mà các doanh nghiệp Việt Nam sở hữu trong giá trị hợp đồng vốn vay ODA của nhà thầu chính tăng 2,4 lần, từ 31,192 tỷ Yên trong tài khóa 2010 lên 73,491 tỷ Yên trong tài khóa 2014” – ông Mori Mutsuya nhấn mạnh. Khẳng định thông tin các doanh nghiệp Việt Nam đang có thêm nhiều cơ hội tham gia vào các dự án dùng vốn ODA của Nhật Bản, ông Mori Mutsuya cho biết: “Từ năm 2010 đến 2014, những dự án sử dụng vốn vay ràng buộc chỉ chiếm dưới 40% tổng số vốn cam kết của Chính phủ Nhật Bản dành cho Việt Nam”.

 

Đại diện Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam cho hay, hiện nay, với các dự án sử dụng vốn ODA của Nhật Bản nói chung và các dự án do đơn vị này làm chủ đầu tư nói riêng, các doanh nghiệp Việt Nam đều có thể tham gia khi đáp ứng được năng lực về tài chính, kinh nghiệm phù hợp với yêu cầu của dự án.

 

Dưới góc nhìn lạc quan, bà Lương Thị Thanh Ngân, cán bộ đấu thầu của ADB nhìn nhận, hiện các quy định của pháp luật về đấu thầu của Việt Nam đã tiệm cận với thông lệ đấu thầu quốc tế. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao tính minh bạch, công bằng và hiệu quả kinh tế trong hoạt động đấu thầu tại Việt Nam. Đặc biệt, hai định chế tài chính lớn của thế giới là ADB và WB vừa thống nhất cùng nhau ban hành các mẫu hồ sơ mời thầu bằng tiếng Việt để áp dụng cho các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa được tổ chức đấu thầu rộng rãi trong nước (NCB) ở những dự án sử dụng vốn ODA của hai nhà tài trợ này. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn, giúp gia tăng cơ hội cạnh tranh cho nhà thầu là doanh nghiệp trong nước khi tham gia các gói thầu có sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi khác.

T.H

ngocthanh