“Nghị định về PPP sẽ tạo hấp lực mới đối với nhà đầu tư”

Để phát triển kết cấu hạ tầng, dịch vụ công, Quảng Ninh đã chú trọng đến việc huy động vốn đầu tư từ khu vực tư nhân. Nghị định số 15/2015/NĐ-CP về đầu tư theo hình thức đối tác công tư (Nghị định PPP)
“Nghị định về PPP sẽ    tạo hấp lực mới đối với nhà đầu tư”

Để phát triển kết cấu hạ tầng, dịch vụ công, Quảng Ninh đã chú trọng đến việc huy động vốn đầu tư từ khu vực tư nhân. Nghị định số 15/2015/NĐ-CP về đầu tư theo hình thức đối tác công tư (Nghị định PPP) sẽ tạo ra hành lang pháp lý căn bản giúp Quảng Ninh tiếp tục triển khai các dự án PPP và là một kênh thu hút vốn quan trọng để tháo gỡ những nút thắt hiện tại trong đầu tư công trên địa bàn. 

IMG

Ông Nguyễn Văn Minh Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Quảng Ninh 

Ông Nguyễn Văn Minh - Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Quảng Ninh đã có chia sẻ với phóng viên Báo Đấu thầu xung quanh những tác động của Nghị định PPP đến việc thực hiện các dự án PPP tại địa phương này.

 

Phóng viên (PV): Ông đánh giá như thế nào về những điểm đổi mới trong Nghị định PPP?

Ông Nguyễn Văn Minh: So với các quy định trước đây, Nghị định PPP có nhiều điểm mới được coi là bứt phá, tạo khung pháp lý cơ bản giúp PPP trở thành cách làm mới, tạo hấp lực đối với các nhà đầu tư. Hướng đổi mới này nhằm thu hút mạnh mẽ đầu tư tư nhân trong nước cũng như ngoài nước, nguồn vốn từ các thị trường tài chính quốc tế tham gia vào các dự án hạ tầng, bên cạnh việc tiếp tục khuyến khích sự tham gia của các nhà đầu tư trong nước. Có thể kể đến những điểm đổi mới quan trọng sau:

Về lĩnh vực đầu tư, Nghị định PPP đã quy định hầu hết các lĩnh vực của đầu tư công truyền thống và còn mở rộng hơn nhiều so với các văn bản trước đây, từ kết cấu hạ tầng giao thông, điện, cấp thoát nước đến các dịch vụ công trong lĩnh vực xã hội như y tế, giáo dục, dạy nghề, thể thao, văn hoá. Với việc mở rộng này, các địa phương có thêm một kênh thu hút vốn để tháo gỡ nút thắt trong đầu tư các dự án công, những dự án trọng điểm.

IMG

UBND tỉnh Quảng Ninh yêu cầu các địa phương, đơn vị tập trung lựa chọn các dự án tiềm năng, ưu tiên các dự án có tính thương mại cao để thực hiện theo mô hình PPP

Bên cạnh các hợp đồng cũ như BOT, BTO, BT, Nghị định này bổ sung thêm các loại hợp đồng mới như BOO, O&M, BTL, BLT. Theo đó, các địa phương sẽ có nhiều lựa chọn trong việc triển khai các dự án phù hợp với từng lĩnh vực và điều kiện của địa phương. 

Nghị định PPP chú trọng kiểm soát đầu ra, quy định rõ các yêu cầu về chất lượng của công trình, dịch vụ sẽ được cung cấp, không định hướng cho một loại công nghệ, giải pháp triển khai. Nhà đầu tư có giải pháp công nghệ… đạt hiệu quả cao sẽ được lựa chọn thông qua đấu thầu để bảo đảm chất lượng cao nhất. 

Bên cạnh đó, Nghị định cũng xác định rõ vai trò của Nhà nước trong đầu tư PPP: Là một bên, một đối tác của hợp đồng, thực hiện cam kết, chia sẻ rủi ro với nhà đầu tư; có nhiệm vụ xây dựng kết cấu hạ tầng, kiểm soát về chất lượng và hiệu quả đầu tư. Đồng thời, Nghị định cũng quy định rõ các đầu mối triển khai PPP, đứng đầu là Ban chỉ đạo Nhà nước về PPP.

Ngoài ra, Nghị định PPP cũng nhấn mạnh khâu chuẩn bị dự án. Điểm đổi mới nổi bật của Nghị định này là yêu cầu dự án phải thực hiện nghiên cứu, chuẩn bị đầu tư trước khi lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án. Quá trình nghiên cứu trải qua hai giai đoạn rõ ràng là đề xuất dự án để đánh giá tính phù hợp với hình thức đầu tư PPP và lập báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) để đưa ra những giải pháp cụ thể cho quá trình triển khai.

 

PV: Theo ông, việc áp dụng mô hình PPP để thu hút đầu tư tư nhân có tác dụng như thế nào trong đầu tư, cải thiện chất lượng các công trình kết cấu hạ tầng, dịch vụ công tại Quảng Ninh? Đánh giá của ông về tác động của Nghị định PPP đến việc triển khai mô hình PPP trong thời gian tới tại Quảng Ninh?

Ông Nguyễn Văn Minh: Việc áp dụng thí điểm triển khai các mô hình đã góp phần tăng cường nguồn lực đầu tư trong khi ngân sách của Tỉnh còn hạn chế; giúp ngân sách Tỉnh giảm được những khoản nợ công và có kinh phí đầu tư vào các công trình động lực của Tỉnh. Theo tính toán của tỉnh Quảng Ninh, trong giai đoạn hiện nay, ngân sách Tỉnh bỏ ra 1 đồng, sẽ thu hút được 10 đồng vốn của doanh nghiệp, tư nhân tham gia đầu tư.

Không những bổ sung nguồn lực cho đầu tư, việc triển khai các mô hình PPP còn góp phần tăng hiệu quả kinh tế, vì mục tiêu lợi nhuận nên các nhà đầu tư tư nhân phải tìm cách để dự án được vận hành hiệu quả hơn. Thêm vào đó, với việc tham gia của khu vực tư nhân, sự sáng tạo, trách nhiệm giải trình cũng như sự minh bạch có khả năng sẽ được cải thiện. Việc sử dụng nguồn vốn, sáng kiến, kinh nghiệm và khả năng của khu vực tư nhân sẽ làm giảm chi phí xây dựng, giảm thời gian thực hiện và tăng hiệu quả hoạt động của dự án, thúc đẩy sự phát triển của địa phương và giải quyết việc làm cho người lao động.

IMG

Với việc mở rộng lĩnh vực đầu tư theo hình thức PPP, Quảng Ninh có thêm một kênh thu hút vốn để tháo gỡ nút thắt trong đầu tư các dự án công, những dự án trọng điểm

Sự tham gia của các nhà tài trợ tư nhân và các ngân hàng thương mại có kinh nghiệm cũng sẽ bảo đảm có được sự rà soát dự án một cách kỹ càng và là một dấu hiệu bổ sung về tính khả thi của dự án.

Bên cạnh đó, qua những dự án có sự tham gia của tư nhân, Tỉnh sẽ có cơ hội xây dựng được các chuẩn mực của khu vực tư nhân để dựa vào đó đánh giá tính hiệu quả của các dự án tương tự được thực hiện ở khu vực công và có cơ hội nâng cao kinh nghiệm quản lý của nhà nước đối với các công trình kết cấu hạ tầng.

Việc Chính phủ ban hành Nghị định PPP giúp Quảng Ninh có hành lang pháp lý căn bản để tiếp tục triển khai các dự án PPP; với việc có nhiều điểm mới thuận lợi Quảng Ninh sẽ có thêm một kênh thu hút vốn để tháo gỡ những nút thắt hiện tại trong đầu tư dự án công. 

 

PV: Một trong những điểm quan trọng bảo đảm thành công của dự án PPP là làm sao hấp dẫn được nhà đầu tư tư nhân, bảo đảm lợi ích hài hòa giữa Nhà nước và nhà đầu tư. Quảng Ninh đã có những cơ chế, chính sách, hay kinh nghiệm gì để có thể thu hút nhà đầu tư tham gia vào các dự án PPP của Tỉnh, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Minh: Trong quá trình triển khai các dự án PPP, tỉnh Quảng Ninh chú trọng vào một số vấn đề: UBND Tỉnh yêu cầu các địa phương, đơn vị tập trung lựa chọn các dự án tiềm năng, ưu tiên các dự án có tính thương mại cao để thực hiện theo mô hình PPP. 

Trong quá trình xây dựng kế hoạch hàng năm, các địa phương, đơn vị chủ động ưu tiên số một bố trí vốn ngân sách cho việc chuẩn bị đầu tư và triển khai dự án đúng cam kết và đúng tiến độ, đặc biệt là phần tham gia của Nhà nước, chi phí đền bù giải phóng mặt bằng… Đồng thời, hỗ trợ khu vực tư nhân thông qua các biện pháp hỗ trợ về tài chính nhằm bù đắp sự thiếu hụt về nguồn vốn, bảo đảm và tăng cường tính khả thi đối với các dự án (hỗ trợ chi phí chuẩn bị đầu tư; xúc tiến các khoản tín dụng trong nước dài hạn với lãi suất thấp…).

Đối với các dự án lớn trọng tâm, trọng điểm, tỉnh Quảng Ninh cam kết bố trí mặt bằng sạch, đầu tư hạ tầng ngoài hàng rào, triển khai các thủ tục hành chính nhanh gọn, không để nhà đầu tư phải chờ đợi. Đối với các vướng mắc trong quá trình triển khai, UBND Tỉnh chỉ đạo các sở, ngành chuyên môn vận dụng các cơ chế chính sách hướng dẫn, hỗ trợ trong việc xây dựng cơ chế chính sách cho từng dự án bảo đảm tính khả thi và quy định của pháp luật.

 

PV: Việc triển khai mô hình PPP tại Quảng Ninh có khó khăn, vướng mắc gì không, thưa ông? Ông có đề xuất gì để việc thực hiện mô hình PPP ngày càng thuận lợi, hiệu quả hơn và để Nghị định PPP nhanh chóng phát huy hiệu quả trong thực tiễn?

Ông Nguyễn Văn Minh: Hiện nay, việc triển khai mô hình PPP tại Quảng Ninh còn một số khó khăn, vướng mắc, như:

- Cán bộ thực hiện chưa được đào tạo bài bản về lĩnh vực PPP và chưa có kinh nghiệm về triển khai các mô hình đầu tư này và do là phương thức mới, chưa có tiền lệ nên còn nhiều lúng túng trong cơ chế quản lý, áp dụng.

- Do nguồn vốn đầu tư công bị hạn chế nên gặp nhiều khó khăn trong việc phân bổ nguồn vốn nhà nước tham gia vào các dự án PPP; khó khăn trong việc bố trí vốn chuẩn bị đầu tư, vốn đối ứng cho các dự án án lớn (ưu tiên số 1 cho dự án PPP) để làm cơ sở lập Danh mục dự án kêu gọi, thu hút đầu tư.

- Giữa lợi ích của Nhà nước và lợi ích của các nhà đầu tư còn mâu thuẫn. Các dự án PPP đều là những dự án mà các nhà đầu tư tư nhân tham gia để tìm kiếm lợi nhuận, do vậy lợi nhuận phải đủ lớn để ít nhất họ cũng có thể thu hồi vốn như trong các điều kiện kinh doanh thông thường khác. Trong khi đó, khả năng chi trả của ngân sách lại hạn chế và bị phụ thuộc vào các quy định pháp luật (đối với các dự án đầu tư tư - sử dụng công).

- Về ngắn hạn, Nhà nước không phải chi ngân sách nhưng vẫn có nguồn vốn để đầu tư. Tuy nhiên, về dài hạn, tổng chi phí giữa việc Nhà nước tự đầu tư so với việc thực hiện PPP có thể là tương đương, hoặc lớn hơn (trừ trường hợp đối tác tư nhân xây dựng, thực hiện dự án, cung cấp dịch vụ có hiệu quả hơn so với Nhà nước).

- Quá trình đề xuất dự án PPP và đàm phán hợp đồng còn khó khăn do hạn chế về năng lực cán bộ cũng như sự thiếu hụt các quy định cần thiết. Bên cạnh đó, việc xây dựng danh mục kêu gọi PPP cũng chưa tính đến yêu cầu về tính hấp dẫn của dự án nên rất khó thu hút được sự quan tâm của các nhà đầu tư.

- Việc công bố Danh mục dự án được thực hiện chưa đúng với quy định hướng dẫn, một số địa phương chỉ công bố trên Cổng thông tin điện tử của Tỉnh, có địa phương còn không công bố danh mục mà chỉ định trực tiếp cho nhà đầu tư triển khai dự án.

- Khó khăn trong quy định việc bàn giao tài sản nhà nước cho tư nhân quản lý; khó khăn trong xác định giá trị tài sản của Nhà nước còn lại và xác định, phân chia lợi nhuận giữa Nhà nước và nhà đầu tư.

Để việc triển khai mô hình PPP ngày càng thuận lợi và đưa Nghị định PPP nhanh chóng phát huy hiệu quả trong thực tiễn, theo tôi, phải triển khai một số vấn đề sau:

- Đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các bộ, ngành sớm ban hành thông tư hướng dẫn đối với một số điều của Nghị định PPP. Vì trong quá trình triển khai tại Quảng Ninh, một số vấn đề vướng mắc vẫn chưa được quy định chi tiết.

- Đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư mở các lớp bồi dưỡng chuyên sâu về PPP, vì đây là mô hình mới, các cán bộ thực hiện chưa được đào tạo bài bản, chưa có kinh nghiệm trong việc xây dựng, đánh giá các mô hình tài chính khi triển khai các dự án PPP.

- Đề nghị có hướng dẫn cụ thể về lập kế hoạch trung hạn cho nguồn vốn đầu tư từ ngân sách để lập và chuẩn bị đầu tư các dự án PPP phần vốn tham gia của Nhà nước trong các dự án PPP.

- Trong Kế hoạch đầu tư công trung hạn, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần dành nguồn lực để hỗ trợ các địa phương triển khai các dự án nhóm A, nhóm B do địa phương làm chủ đầu tư, nhất là kinh phí giải phóng mặt bằng, hạ tầng đến chân hàng rào công trình…

 

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Nguyệt Minh (thực hiện)

Ảnh: Lê Tiên

ngocthanh