Hiện thực hóa cơ chế chuyển nhượng quyền khai thác hạ tầng giao thông

Cho tới thời điểm này, lời giải cho vấn đề hành lang pháp lý, cơ chế thực hiện chuyển nhượng quyền khai thác hạ tầng giao thông đang dần rõ ràng hơn,
Hiện thực hóa cơ chế chuyển nhượng  quyền khai thác hạ tầng giao thông

Cho tới thời điểm này, lời giải cho vấn đề hành lang pháp lý, cơ chế thực hiện chuyển nhượng quyền khai thác hạ tầng giao thông đang dần rõ ràng hơn, khi đã có những dự án dự định lựa chọn chuyển nhượng theo hình thức đối tác công tư. Nghị định số 15/2015/NĐ-CP về đầu tư theo hình thức đối tác công tư (Nghị định PPP) đã có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10/4/2015 có thể sẽ giúp hiện thực hóa những kế hoạch bán quyền khai thác đường cao tốc hay sân bay mà Bộ Giao thông vận tải đang triển khai. 

IMG

Cảng hàng không Nội Bài là 1 trong hai cảng hàng không dự kiến được nhượng quyền khai thác theo hợp đồng kinh doanh - quản lý (O&M)

 Ảnh: Lê Tiên

Bộ Giao thông vận tải (GTVT) đang đặt mục tiêu bán quyền khai thác hàng loạt dự án đường cao tốc, nhà ga sân bay ngay trong năm nay để có vốn đầu tư cho các dự án khác. Hàng loạt sân bay như Phú Quốc, một phần Nhà ga hành khách T1 sân bay Nội Bài, một phần sân bay Đà Nẵng và 5 dự án đường cao tốc (Nội Bài - Lào Cai; Cầu Giẽ - Ninh Bình; Bến Lức - Long Thành; TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây; Đà Nẵng - Quảng Ngãi) đang nằm trong kế hoạch chuyển nhượng quyền khai thác cho tư nhân.

 

Trong một cuộc họp vừa diễn ra đầu tháng 4 này, Bộ GTVT đã bàn về các vấn đề liên quan đến hàng không (trong đó có việc chuyển nhượng 2 cảng hàng không Phú Quốc và Nội Bài) đang trong quá trình rà soát phương án để nhượng quyền khai thác. Bộ GTVT dự kiến, 2 dự án này sẽ được chuyển nhượng theo các quy định của Nghị định PPP, cụ thể là theo hợp đồng kinh doanh - quản lý (O&M). Theo Nghị định PPP, O&M là một loại hợp đồng dự án PPP, được ký giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư để kinh doanh một phần hoặc toàn bộ công trình trong một thời hạn nhất định. 

 

Nhiều nước trên thế giới đã thực hiện thành công việc chuyển nhượng quyền khai thác đường cao tốc, hay các dự án dịch vụ công trong nhiều lĩnh vực khác cho tư nhân theo hình thức PPP. Đây được xem là hình thức hiệu quả để huy động nguồn lực tư nhân, lựa chọn được nhà đầu tư thích hợp khai thác các dịch vụ công, nâng cao chất lượng khai thác. Đối với Việt Nam, Nghị định PPP đã có hiệu lực cùng với rất nhiều điểm ưu việt, được nhà đầu tư đánh giá cao, sẽ là một trong những cơ sở pháp lý quan trọng để chuyển nhượng quyền khai thác hai sân bay trên. Và rất có thể đó sẽ là những tiền đề để thực hiện PPP đối với các dự án sân bay, đường cao tốc còn lại đang được Bộ GTVT lên kế hoạch “chào bán”. 

IMG

Hợp đồng PPP phải quy định rõ các điều khoản về khai thác, quản lý, trong thời gian bao lâu, mức phí như thế nào, Nhà nước kiểm soát đến đâu, phân chia rủi ro, cơ chế điều chỉnh hợp đồng khi có phát sinh đột biến ra sao…

 Ảnh: Nhã Chi

Để thực hiện thành công dự án PPP nói chung, cũng như chuyển nhượng quyền khai thác hạ tầng giao thông theo hình thức O&M nói riêng, theo ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, Nhà nước phải coi tư nhân là đối tác, chia sẻ rủi ro, cơ hội phát triển, cùng nhau giải quyết các vấn đề phát sinh. PPP phải được nhìn từ 2 phía, trách nhiệm của Nhà nước là phải cung cấp dịch vụ hạ tầng, làm sao để trách nhiệm đó làm được tốt hơn, nhiều hơn, còn nhà đầu tư họ không quan trọng là sân bay hay bến cảng, mà là quyền khai thác đó có mang lại lợi ích cho họ không. Nhà nước phải quản lý về chất lượng, cách thức cung ứng, bảo đảm đó là dịch vụ công, giá phù hợp, thời hạn khai thác tương ứng để hoàn vốn.

 

Ông Nguyễn Đình Cung cũng gợi ý, nên chọn phần nào sinh lời tốt nhất để thực hiện chuyển nhượng trước. Trong quá trình đàm phán phải tính hết rủi ro của các bên. Trách nhiệm của Nhà nước trong các dự án này vẫn phải quản lý như đầu tư công, vì đây vẫn là dự án đầu tư công, thuộc trách nhiệm cung cấp, sở hữu của Nhà nước.

 

Về phía Bộ GTVT, ông Nguyễn Ngọc Đông, Thứ trưởng Bộ GTVT khẳng định, nếu không thu hút tư nhân tham gia thì rất khó đạt mục tiêu huy động đủ nguồn lực cho đầu tư hạ tầng giao thông, nên phải theo hướng áp dụng PPP. Ông Nguyễn Ngọc Đông cho rằng, đối với các dự án chuyển nhượng quyền khai thác hạ tầng giao thông, khi thực hiện theo hình thức PPP, Nhà nước vẫn giữ vai trò sở hữu, chỉ thay đổi cách huy động nguồn lực. Đối với tài sản nhượng quyền khai thác, giá trị tài sản không quan trọng với nhà đầu tư, mà là giá trị khai thác trong thời gian được nhượng quyền như thế nào. Vì thế, hợp đồng PPP phải quy định rõ các điều khoản về khai thác, quản lý, trong thời gian bao lâu, mức phí như thế nào, Nhà nước kiểm soát đến đâu, phân chia rủi ro, cơ chế điều chỉnh hợp đồng khi có phát sinh đột biến ra sao… Về mức phí, qua thực hiện nhiều dự án BOT giao thông, nhà đầu tư tư nhân tham gia đầu tư và thu phí đã có thể kiểm chứng từ thị trường về mức sẵn sàng chi trả của người sử dụng dịch vụ. 

Nguyệt Minh

 

ngocthanh