Hài hòa lợi ích các bên khi nhượng quyền khai thác cảng hàng không

Mặc dù xu thế nhượng quyền nhà ga, sân bay là tất yếu, nhưng nhiều chuyên gia, nhà quản lý tham dự Hội thảo “Xã hội hóa hoạt động quản lý,
Hài hòa lợi ích các bên khi nhượng quyền khai thác cảng hàng không

Mặc dù xu thế nhượng quyền nhà ga, sân bay là tất yếu, nhưng nhiều chuyên gia, nhà quản lý tham dự Hội thảo “Xã hội hóa hoạt động quản lý, khai thác cảng hàng không, sân bay ở Việt Nam” diễn ra ngày 8/4 tại Hà Nội đều cho rằng, điều quan trọng là phải bảo đảm thu hút được nhà đầu tư, hài hòa lợi ích của Nhà nước, nhà đầu tư và người sử dụng.

IMG

Trong giai đoạn 2015 - 2020, tổng nhu cầu vốn đầu tư cho kết cấu hạ tầng hàng không là 230.215 tỷ đồng

 

Ảnh: Lê Tiên

Phải công khai, minh bạch trong bán, nhượng quyền 

Tại Hội thảo, Cục trưởng Cục Hàng không thuộc Bộ Giao thông vận tải (GTVT) Lại Xuân Thanh cho biết, theo kế hoạch đến năm 2030, ngành hàng không phải tiếp tục đầu tư xây dựng Cảng hàng không (CHK) quốc tế Long Thành, CHK Vân Đồn, mở rộng các CHK quốc tế Nội Bài, Đà Nẵng, Cam Ranh; xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp các CHK nội địa. Theo tính toán, trong giai đoạn 2015 - 2020, tổng nhu cầu vốn đầu tư cho kết cấu hạ tầng hàng không là 230.215 tỷ đồng, trong khi nguồn vốn từ ngân sách nhà nước rất khó khăn, quỹ đầu tư của các doanh nghiệp chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu thực tế, việc xã hội hóa đầu tư và khai thác các nguồn vốn khu vực tư nhân (trong và ngoài nước) là một nhu cầu cấp thiết. 

 

Đến thời điểm hiện nay, hành lang pháp lý cho việc xã hội hóa đầu tư kết cấu hạ tầng CHK, sân bay cơ bản đã được quy định trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Tuy nhiên, một số cơ chế để thực hiện cần phải tiếp tục hoàn thiện, bảo đảm thu hút được nhà đầu tư, hài hòa lợi ích của Nhà nước, nhà đầu tư và người sử dụng. Theo ông Lại Xuân Thanh, việc thực hiện xã hội hóa đầu tư kết cấu hạ tầng CHK, sân bay không được ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh quốc gia; không chuyển giao, hoặc ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước; đồng thời bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, chống lạm dụng vị thế độc quyền; bảo đảm duy trì đồng bộ hoạt động hàng không dân dụng; thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển giao thông hàng không của Nhà nước; bảo đảm công khai, minh bạch và lợi ích của Nhà nước.

 

Phát biểu tại Hội thảo, ông Trương Văn Phước – Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia cho biết: Trong việc bán, nhượng quyền khai thác sân bay, vấn đề cần quan tâm là bán cái gì, bán như thế nào, cho ai, với giá bao nhiêu… Hiện tại, có chủ trương ưu tiên nhượng quyền cho doanh nghiệp trong nước, nhưng về lâu dài có thể phải tiến tới việc cho các nhà đầu tư nước ngoài tham gia. Điều quan trọng là phải bàn bạc tìm ra hướng đi tối ưu nhất và bảo đảm việc bán, nhượng quyền sân bay này được thực hiện công khai, minh bạch.

 

Cần cơ chế để tạo áp lực cạnh tranh phù hợp

Theo TS. Võ Trí Thành – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương, việc xã hội hóa hoạt động quản lý, khai thác CHK, sân bay ở Việt Nam là việc rất cần thiết để bổ sung nguồn lực, chia sẻ rủi ro, tăng hiệu quả hoạt động. Sở hữu tư nhân thường hiệu quả hơn sở hữu nhà nước vì quyền lực và lợi ích là một và không có xung đột lợi ích. Tuy nhiên, cần phải bảo đảm cạnh tranh, hạn chế và tránh độc quyền khi thực hiện nhượng quyền khai thác, bởi chỉ có cạnh tranh và chịu áp lực cạnh tranh thì lợi ích của người tiêu dùng mới được bảo đảm tốt nhất và nguồn lực mới được phân bổ hiệu quả nhất. Và có cạnh tranh thì mới chọn được đối tác tốt, nhà đầu tư tốt, doanh nghiệp tốt. Chính vì vậy, khi thực hiện nhượng quyền khai thác, Nhà nước cần phải biết tạo áp lực cạnh tranh bằng các quy định điều tiết minh bạch, rõ ràng. “Nếu không tạo ra được áp lực cạnh tranh thì người tiêu dùng sẽ bị thiệt thòi, việc phân bổ nguồn lực sẽ không hiệu quả. Áp lực cạnh tranh không chỉ bao gồm yếu tố thị trường, từ phía doanh nghiệp, mà còn ở chính sách điều hành, cái khéo của chính sách phải là tạo ra được áp lực cạnh tranh phù hợp” – ông Võ Trí Thành nhấn mạnh.

 

Tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ GTVT Phạm Quý Tiêu cho biết, hiện Bộ GTVT đang chuẩn bị cơ sở pháp lý để tiến hành nhượng quyền các CHK như Nhà ga T1; sảnh E, sân bay Phú Quốc. Sau khi hoàn thiện cơ sở pháp lý, Bộ GTVT sẽ có phương án cụ thể cho từng dự án nhượng quyền. 

 

Giải đáp băn khoăn về việc định giá với các hạ tầng hàng không, ông Phạm Quý Tiêu cho biết, việc định giá các CHK, sân bay sẽ do Bộ Tài chính và Bộ GTVT cùng nhau thực hiện và sẽ công khai sau khi công khai các vấn đề pháp lý vì đây là tài sản của Nhà nước. Nếu có một nhà đầu tư thì sẽ xem xét, còn nếu có 2 hay 3 nhà đầu tư thì sẽ tiến hành đấu thầu.

 

Tổng kết Hội thảo, Thứ trưởng Bộ GTVT Phạm Quý Tiêu khẳng định: “Đã đến lúc chúng ta không thể chỉ trông chờ vào ngân sách nhà nước, mà cần huy động các nguồn lực khác cho sự phát triển của ngành giao thông. Hiện tại, đã có đầy đủ cơ sở pháp lý cơ bản, nhưng vẫn cần hoàn thiện thêm, trong đó cần có sự tham gia ý kiến của nhân dân, báo chí. Vấn đề cần giải quyết hiện nay là có tạo được cơ hội cho các doanh nghiệp tư nhân tham gia khai thác các CHK hay không, đồng thời phải bảo đảm không có độc quyền”.

 Bích Thảo

ngocthanh