Cấp phép thầu xây dựng ngoại: Tái diễn “giấy phép con”?

Nhà thầu nước ngoài chỉ được hoạt động xây dựng tại Việt Nam sau khi cơ quan có thẩm quyền cấp phép với những điều kiện nghiêm ngặt. Quy định này vẫn giữ nguyên trong dự thảo Thông tư
Cấp phép thầu xây dựng ngoại:  Tái diễn “giấy phép con”?

Nhà thầu nước ngoài chỉ được hoạt động xây dựng tại Việt Nam sau khi cơ quan có thẩm quyền cấp phép với những điều kiện nghiêm ngặt. Quy định này vẫn giữ nguyên trong dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định số 59/2014/NĐ-CP đang làm nhiều nhà thầu ngoại lo lắng tái diễn “giấy phép con”.

 

Lâu nay, quy định đối với hoạt động của nhà thầu nước ngoài tại Việt Nam trong các lĩnh vực: Tư vấn đầu tư và xây dựng, cung cấp vật tư - thiết bị công nghệ kèm theo dịch vụ kỹ thuật liên quan đến công trình xây dựng, thi công xây dựng công trình được cho là khá rườm rà, thiếu thông thoáng khi nhà thầu nước ngoài phải loay hoay xin cấp Giấy phép thầu.

 

Nếu dựa trên dự thảo của Thông tư quy định về cấp giấy phép hoạt động xây dựng và quản lý nhà thầu nước ngoài hoạt động xây dựng tại Việt Nam (căn cứ  Nghị định số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015 của Chính phủ về quản lý dự  án đầu tư xây dựng) đang được Bộ Xây dựng lấy ý kiến rộng rãi, để làm thủ tục xin cấp phép thì nhà thầu nước ngoài còn phải đáp ứng nhiều điều kiện lằng nhằng chứ không tinh giản như mong đợi.

 

Có thể liệt kê như: Biểu báo cáo kinh nghiệm hoạt động xây dựng liên quan đến công việc nhận thầu và báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán trong 3 năm gần nhất; phải có Hợp đồng liên danh với nhà thầu Việt Nam hoặc hợp đồng với nhà thầu phụ Việt Nam (có trong hồ sơ dự thầu hoặc hồ sơ chào thầu), trong đó xác định rõ phần việc mà nhà thầu Việt Nam thực hiện.

 

Trường hợp khi dự thầu hoặc chọn thầu chưa xác định được thầu phụ thì khi đề nghị cấp Giấy phép hoạt động xây dựng phải có hợp đồng hoặc thỏa thuận nguyên tắc với thầu phụ Việt Nam có kèm theo văn bản chấp thuận của chủ đầu tư. Đó là chưa kể trong dự thảo Thông tư này còn đưa ra một loạt các “nhiêu khê” khác về quy trình cấp giấy phép; điều chỉnh giấy phép; thẩm quyền cấp, điều chỉnh và thu hồi giấy phép hoạt động xây dựng…

 

Nếu soi kỹ vào các quy định trong dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định số 59/2014/NĐ-CP, nhiều người đặt câu hỏi liệu những quy định này có đi ngược lại với chủ trương nỗ lực giảm thiểu và xóa bỏ vấn nạn “giấy phép con” khi Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp sửa đổi có hiệu lực từ 1/7/2015?

 

Nhiều ý kiến phản biện cho rằng, quy định cấp phép với nhà thầu ngoại chưa tương thích phù hợp với thực tế ngành xây dựng hiện nay, vừa rườm rà, vừa mất rất nhiều thời gian, làm nản lòng các nhà thầu ngoại có năng lực.

 

Với việc giữ nguyên quy định cấp phép thầu thì rõ ràng Bộ Xây dựng vẫn bảo thủ giữ tư duy “giấy phép con” vốn đang có chủ trương tháo bỏ nhằm tạo điều kiện cởi mở trong kinh doanh, đấu thầu. Các quy định chặt chẽ hơn để nâng cao trách nhiệm của các nhà thầu xây dựng ngoại là chuyện nên làm, nhưng nếu vẫn giữ khư khư kiểu “điều kiện xin cho, cấp phép” rườm rà thì chưa hẳn là cách làm hay.

 

Bởi ngay trong Nghị định số 63/2014/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu, ở Điều 2 về bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu cũng không hề đề cập đến yếu tố cấp phép thầu đối với các nhà thầu nước ngoài.

 

Theo đánh giá gần đây của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), tại một số bộ, ngành, thời gian gần đây, hàng loạt điều kiện kinh doanh đã được tháo gỡ hoặc đã có chủ trương bãi bỏ, song lại được khôi phục lại ở nhiều lĩnh vực ngành nghề, đơn cử như cấp phép xây dựng của Bộ Xây dựng.

 

Có ý kiến nói rằng, việc cấp phép thầu của Bộ Xây dựng nhằm dựng “hàng rào kỹ thuật” tiện lợi nhất với các nhà thầu nước ngoài. Trong khi đó, vấn đề quan trọng là làm thế nào để các nhà thầu nước ngoài tuân thủ các điều kiện về quản lý đầu tư xây dựng, về năng lực đáp ứng tiến độ, chất lượng, công nghệ, an toàn lao động… thì lại bị xem nhẹ!

 Thế Vinh

ngocthanh