Bảo đảm an toàn lao động: Không thể phó mặc cho nhà thầu

Phân tích của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) từ các vụ tai nạn lao động xảy ra trên toàn quốc từ đầu năm 2015 đến nay cho thấy, lĩnh vực xây lắp chiếm tới 30,4% tổng số vụ tai nạn lao động và cũng chiếm tới 37,8% tổng số người chết.
Bảo đảm an toàn lao động: Không thể phó mặc cho nhà thầu

Phân tích của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) từ các vụ tai nạn lao động xảy ra trên toàn quốc từ đầu năm 2015 đến nay cho thấy, lĩnh vực xây lắp chiếm tới 30,4% tổng số vụ tai nạn lao động và cũng chiếm tới 37,8% tổng số người chết. Đây cũng là thực trạng đáng lo ngại khi vào mùa cao điểm thi công cuối năm, công tác bảo đảm an toàn lao động (ATLĐ) tại công trường vẫn đang bị các chủ đầu tư, nhà thầu lơ là.  

 

Công trình nhỏ hay to đều bất cẩn 

Tìm hiểu từ các biên bản điều tra tai nạn lao động, Bộ LĐTB&XH cho biết, loại hình Công ty CP và Công ty TNHH đứng “đầu bảng” về việc để xảy ra nhiều vụ tai nạn chết người (chiếm 37% tổng số vụ); tiếp đến là loại hình Công ty TNHH (chiếm 33,7% tổng số vụ)... và thấp nhất là Công ty liên doanh có vốn đầu tư nước ngoài (chiếm 1,1% tổng số vụ). 

Thực tế, những lần chứng kiến cảnh thi công một số gói thầu trên địa bàn tỉnh Sơn La, Bắc Kạn, phóng viên Báo Đấu thầu đều thấy nhiều công nhân không hề được trang bị đồ bảo hộ lao động dù là đơn giản nhất như mũ, giầy. Đa phần công nhân chỉ... đầu trần, chân dép chênh vênh trên những giàn giáo cao tới 3 - 5m so với mặt đất. Điều này tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn rất lớn, khi các yếu tố chấn thương chính làm chết người nhiều nhất được liệt kê là do ngã, vật rơi từ trên cao (chiếm tới 45% các vụ tai nạn). Đại diện một Ban quản lý dự án (QLDA) cấp huyện thừa nhận, công trình tại địa phương thường do nhà thầu là doanh nghiệp cấp nhỏ và siêu nhỏ đảm trách, vì vậy họ chưa có ý thức bảo đảm ATLĐ, trong khi đó lực lượng cán bộ của Ban mỏng, không thể kiểm soát hết mọi việc trên công trường. 

Không chỉ ở công trình nhỏ, kết quả kiểm tra việc chấp hành pháp luật về lao động và ATLĐ công trình Đường sắt đô thị tuyến Bến Thành - Suối Tiên (TP.HCM) của Bộ LĐTB&XH mới đây cho thấy, dù Ban QLDA đường sắt đô thị TP.HCM đã thuê tư vấn chung áp dụng quản lý ATLĐ bằng mô hình HSE (được đánh giá là rất hiệu quả), nhưng vẫn phát hiện các nhà thầu phụ để xảy ra nhiều sai sót cơ bản như: chưa khai báo việc sử dụng máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm về ATLĐ với cơ quan quản lý về lao động tại địa phương; thi công chưa đúng nguyên tắc, chưa chặt chẽ trong việc cố định vật liệu rời khi cẩu vật liệu trên công trường; thiếu biển báo nguy hiểm ở các khu vực làm việc dưới tầm hoạt động của cẩu tháp tại xưởng đúc dầm; thợ sắt của nhà thầu khi đúc dầm chưa sử dụng đầy đủ quần áo bảo hộ;...

 

Nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động

Nguyên nhân chủ yếu xảy ra tai nạn lao động chết người được Bộ LĐTB&XH chỉ ra là, ngoài phía người lao động (chiếm phần nhỏ với 17,1%) thì phần lớn là ở phía người sử dụng lao động (chiếm 56,6% tổng số vụ tai nạn lao động). Những sai sót của người sử dụng lao động tập trung ở việc không xây dựng quy trình, biện pháp làm việc an toàn; không huấn luyện an toàn lao động cho người lao động; không kiểm tra độ an toàn của thiết bị.

Ông Lê Việt Ba, Giám đốc Công ty Tư vấn truyền thông Việt Ba cho rằng, nhà thầu, chủ đầu tư có vai trò rất quan trọng trong bảo đảm ATLĐ, vì đây là những chủ thể trực tiếp quản lý, liên quan đến nhiều công nhân trên công trường. Trong đấu thầu, các hồ sơ mời thầu, hồ sơ đề xuất đều yêu cầu nhà thầu đưa ra giải pháp bảo đảm ATLĐ như làm việc ở độ cao 2m trở lên mà dưới chỗ làm việc có các chướng ngại vật nguy hiểm thì công nhân phải được trang bị dây an toàn và có lưới bảo vệ; có hệ thống lưới bảo hiểm an toàn để chắn vật nặng và đồ nghề rơi xuống...

Nhằm chủ động phòng ngừa, hạn chế tai nạn lao động trong thời gian tới, Bộ LĐTB&XH cho biết, Bộ sẽ phối hợp với các bộ, ngành thanh, kiểm tra các doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý có nhiều nguy cơ xảy ra tai nạn lao động, sự cố nghiêm trọng; đặc biệt là các công trình xây dựng trọng điểm, tiếp giáp với khu dân cư, đông người.

Theo Cục An toàn lao động thuộc Bộ LĐTB&XH, hiện nay, các quy định liên quan đến ATLĐ được ban hành đều hướng đến trách nhiệm của người sử dụng lao động. Cụ thể, Nghị định số 48/2012/NĐ-CP về hợp đồng trong hoạt động xây dựng quy định rõ, bảo hiểm công trình xây dựng do chủ đầu tư mua. Trường hợp phí bảo hiểm này đã được tính vào giá hợp đồng thì bên nhận thầu thực hiện mua bảo hiểm công trình theo quy định. Điều 29 của Luật An toàn vệ sinh lao động sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2016 cũng nhấn mạnh, người sử dụng lao động phải có phương án bảo đảm ATLĐ cho người lao động. 

Cũng để tránh trường hợp chủ đầu tư, nhà thầu “quên” mua bảo hiểm công trình, Bộ Tài chính đang dự thảo Nghị định quy định bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng. Trong đó, chủ đầu tư, nhà thầu thi công xây dựng ở các công trình xây dựng theo từng tính chất, bắt buộc phải mua bảo hiểm.

Để giảm thiểu tai nạn lao động, theo ý kiến của nhiều chuyên gia về ATLĐ, ngoài việc nâng cao nhận thức từ phía các chủ đầu tư, nhà thầu thì những quy định mới cũng cần đưa vào các chế tài xử lý nghiêm khắc những cá nhân, tổ chức không thực hiện đúng chức năng được giao về đảm bảo ATLĐ.  

BK

ngocthanh