Báo cáo hoạt động đấu thầu: Nhiều số liệu bị “biến dạng”

Tình trạng số liệu báo cáo không chính xác đang gây ra rất nhiều khó khăn cho các cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu trong việc xử lý thông tin, đồng thời, khiến các cơ quan này thiếu căn cứ, cơ sở để điều chỉnh
Báo cáo hoạt động đấu thầu: Nhiều số liệu bị “biến dạng”

Tình trạng số liệu báo cáo không chính xác đang gây ra rất nhiều khó khăn cho các cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu trong việc xử lý thông tin, đồng thời, khiến các cơ quan này thiếu căn cứ, cơ sở để điều chỉnh các quy định và hoạch định các cơ chế, chính sách cho phù hợp với thực tế. 

 

Một số báo cáo chỉ mang tính hình thức

Ông Trần Đăng Quang, Trưởng phòng Đấu thầu của Cục Quản lý đấu thầu thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) cho biết: “Việc giám sát hoạt động đấu thầu trong cả nước hiện nay được thực hiện chủ yếu thông qua báo cáo đấu thầu hàng năm, các đợt thanh tra theo kế hoạch hoặc đột xuất”. Tuy nhiên, số liệu từ báo cáo đấu thầu mà các bộ ngành, cơ quan, địa phương gửi về hàng năm thường bị “biến dạng”, không phản ánh chính xác thực tế, đó là chưa kể nhiều trường hợp còn sai lệch hẳn so với thực tế. 

Nguyên nhân của tình trạng này là do việc báo cáo phải trải qua nhiều cấp khác nhau. Thậm chí, báo cáo của một số đơn vị được thực hiện một cách qua loa, đại khái, mang tính “hình thức”, copy - paste số liệu của năm trước vào năm sau, hoặc “vẽ” thêm số liệu cho “đẹp” báo cáo. Năng lực làm báo cáo của các đơn vị cũng còn rất nhiều hạn chế. Một số cơ quan chưa coi trọng đúng mức chế độ báo cáo, nộp chậm hoặc chây ì nộp báo cáo, mặc dù được nhắc nhở nhiều lần. Trong khi đó, chế tài thưởng, phạt đối với các đơn vị thực hiện tốt hay chưa tốt công tác báo cáo giám sát, đánh giá hoạt động đấu thầu trong lĩnh vực mà mình theo dõi chưa cụ thể và đủ mạnh.

“Do những bất cập nêu trên, cơ quan được giao tổng hợp và xử lý số liệu đã gặp rất nhiều khó khăn, không có được một hệ thống cơ sở dữ liệu chuẩn về quá trình đấu thầu và thực hiện hợp đồng. Chuyên viên được giao nhiệm vụ tổng hợp và xử lý số liệu từ báo cáo nhiều lúc như lạc vào “mê hồn trận” các số liệu báo cáo, bởi không biết đâu là thực, đâu là giả, đâu là số liệu cũ, đâu là số liệu mới”, ông Trần Đăng Quang cho biết.

Chia sẻ với những khó khăn của Cục Quản lý đấu thầu, các chuyên gia quốc tế của Ngân hàng Thế giới (WB) cho rằng, việc triển khai Sáng kiến Hợp đồng công khai (OC) có thể hỗ trợ, khắc phục tối đa những bất cập này. Thay vì báo cáo qua nhiều cấp, các chủ đầu tư tự báo cáo trực tiếp, cập nhật theo sát tiến độ thực hiện lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (e-GP). Từ đó, các cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu sẽ dễ dàng giám sát, cập nhật, phân tích, đánh giá, để có thể hoạch định những cơ chế, chính sách phù hợp, chấn chỉnh kịp thời những hành vi sai phạm, cũng như tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện.

 

Xem xét giải ngân tài chính tương ứng với chế độ báo cáo

Để tăng cường chất lượng báo cáo về hoạt động đấu thầu, ông Nguyễn Đăng Trương, Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu cho rằng, cần quan tâm, chú trọng đến việc nâng cao năng lực thực hiện báo cáo cho các chủ đầu tư. Ông Nguyễn Đăng Trương cho biết, Bộ KH&ĐT đang triển khai Chiến lược quốc gia về tăng cường năng lực và chuyên nghiệp hóa hoạt động đấu thầu (đào tạo đấu thầu mua sắm công quốc gia) giai đoạn 2014 - 2017, tầm nhìn 2025. Phấn đấu đến năm 2025, Việt Nam sẽ hoàn thiện hệ thống quy định, quy trình về OC.

Tuy nhiên, các chuyên gia quốc tế cũng khuyến cáo, công khai việc thực hiện hợp đồng là không hề dễ, bởi không ai muốn “vạch áo cho người xem lưng”. Do đó, cần có sự quyết tâm chính trị mạnh mẽ từ Trung ương tới địa phương, cần ban hành những văn bản quy phạm pháp luật cùng những chế tài đủ mạnh để bảo đảm sự tuân thủ nghiêm minh quy định của pháp luật về đấu thầu.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về chế tài thực thi việc công khai hợp đồng, nhóm chuyên gia của WB cho biết, một số nước đã áp dụng cơ chế giải ngân tài chính tương ứng với việc thực thi chế độ báo cáo. Nếu chủ đầu tư nào không tuân thủ chế độ báo cáo thực hiện OC thì sẽ không được giải ngân vốn, hoặc sau này sẽ không được giao nhiệm vụ chủ đầu tư. Tất nhiên, để làm được điều này, chỉ có cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu là chưa đủ, mà cần có sự tham gia của các bên liên quan như Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Kho bạc Nhà nước…

Theo các chuyên gia, sự tương thích của Hệ thống e-GP với những tính năng tích hợp và liên thông với các hệ thống có liên quan cũng có vai trò quan trọng trong việc triển khai thực hiện Sáng kiến OC. Theo dự thảo Kế hoạch hành động triển khai Sáng kiến OC tại Việt Nam, Việt Nam phấn đấu đến năm 2025, Hệ thống e-GP sẽ được hoàn thiện với đầy đủ chức năng hỗ trợ, trong đó tích hợp Hệ thống giám sát và đánh giá sử dụng dữ liệu về OC.

Minh Thuận - Bích Thủy

ngocthanh