Thị trường mua sắm chính phủ Nhật Bản (Kỳ 2)

Tại Nhật Bản, tỷ lệ gói thầu áp dụng các hình thức đấu thầu (rộng rãi, hạn chế, chỉ định thầu) là khác nhau, tuỳ theo gói thầu đó là mua sắm hàng hoá hay dịch vụ. Trong năm 2012, khoảng 87% số hợp đồng
Thị trường mua sắm chính phủ Nhật Bản  (Kỳ 2)

Đối tượng mua sắm và hình thức đấu thầu

Tại Nhật Bản, tỷ lệ gói thầu áp dụng các hình thức đấu thầu (rộng rãi, hạn chế, chỉ định thầu) là khác nhau, tuỳ theo gói thầu đó là mua sắm hàng hoá hay dịch vụ. Trong năm 2012, khoảng 87% số hợp đồng và 84% tổng giá trị gói thầu mua sắm hàng hoá áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi; con số này trong việc mua sắm dịch vụ là 64% số hợp đồng và 54% tổng giá trị mua sắm. Xét chung, trong năm 2012, 79% số hợp đồng và 69% tổng giá trị mua sắm áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi.

 

Tính riêng tổng giá trị các gói thầu mua sắm hàng hoá và dịch vụ năm 2012, 69% (tương đương 12,6 tỷ Yên) mua hàng hoá và dịch vụ áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi; 30% tổng giá trị mua sắm (khoảng 5,5 tỷ Yên) áp dụng hình thức chỉ định thầu và chỉ khoảng 1% tổng giá trị mua sắm áp dụng hình thức đấu thầu hạn chế.

 

Xu hướng áp dụng các hình thức đấu thầu 2008 - 2012

Nhìn chung, trong 5 năm 2008 - 2012, việc áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi có xu hướng tăng nhẹ, từ 63,5% tổng giá trị mua sắm năm 2008 lên mức 68,6% vào năm 2012; trong đó đáng chú ý là mức tăng khá cao vào năm 2009 (72,9%, tăng 9,4% so với năm 2008). Ngược lại, việc áp dụng hình thức chỉ định thầu có xu hướng giảm, từ 35% tổng giá trị mua sắm năm 2008 xuống 30,2% vào năm 2012. Tương tự, năm 2009 cũng chứng kiến mức giảm mạnh trong việc áp dụng chỉ định thầu so với năm 2008. Trong khi đó, việc áp dụng đấu thầu hạn chế hầu như không có sự thay đổi và chỉ chiếm không đến 2% tính trên tổng giá trị mua sắm.

IMG

Nguyên nhân áp dụng chỉ định thầu

Nhật Bản là thành viên của Hiệp định Mua sắm chính phủ của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), do đó các điều kiện/lý do để áp dụng chỉ định thầu cũng tuân thủ các điều kiện của Điều 15 Hiệp định này. Trong các lý do được liệt kê, đáng chú ý nhất là lý do “Trong trường hợp là các tác phẩm nghệ thuật hoặc các nguyên nhân liên quan tới việc bảo vệ độc quyền, ví dụ như bằng sáng chế, bản quyền hoặc trong các trường hợp không có sự cạnh tranh vì lý do kỹ thuật, chỉ có một nhà thầu có thể cung cấp loại hàng hoá hoặc dịch vụ đó” (năm 2012 có 35,2% số gói thầu áp dụng chỉ định thầu sử dụng lý do này). 

 

Nguyên nhân lớn thứ hai là “Việc thay đổi nhà thầu sẽ gây ra việc không tương thích (về mặt công nghệ) với các sản phẩm hoặc thiết bị đang sử dụng” (năm 2012 có 34,4% số gói thầu được chỉ định với lý do này).

 

Các nguyên nhân đáng chú ý khác bao gồm: Không nhận được hồ sơ dự thầu sau khi đăng tải thông báo mời thầu (22,6% số gói thầu được chỉ định); Trong các trường hợp khẩn cấp, không thể mua sắm hàng hoá và dịch vụ theo quy trình thông thường (6,3% số gói thầu)…

 Thanh Tuấn

ngocthanh