Kỳ 1: Phạm vi điều chỉnh của GPA

Ngày 4/8/2015, Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) đã cùng tổ chức họp báo tại Hà Nội và Brussels đưa ra tuyên bố kết thúc về cơ bản đàm phán Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và EU (EVFTA). Thông cáo báo chí của Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam
Kỳ 1: Phạm vi điều chỉnh của GPA

Ngày 4/8/2015, Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU) đã cùng tổ chức họp báo tại Hà Nội và Brussels đưa ra tuyên bố kết thúc về cơ bản đàm phán Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và EU (EVFTA). Thông cáo báo chí của Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam đưa ra ý kiến chi tiết về lĩnh vực mua sắm chính phủ (MSCP) như sau: “Trong lĩnh vực MSCP, EU và Việt Nam đã thoả thuận về nguyên tắc phù hợp hoàn toàn với các quy định trong Hiệp định Mua sắm chính phủ (GPA) của WTO, đạt được mức độ minh bạch tương đương với các hiệp định thương mại tự do khác của EU với các nước phát triển và đang phát triển tiên tiến hơn”.

 

Như vậy, cho dù chưa thể công khai các cam kết, nghĩa vụ cụ thể trong lĩnh vực MSCP của EVFTA, song chúng ta có thể tìm hiểu thông qua “hệ quy chiếu” tương đương là các cam kết hiện có trong Hiệp định GPA 2012. Thông qua việc nghiên cứu các nghĩa vụ trong Hiệp định GPA, chúng ta sẽ có được thông tin cơ bản về những nghĩa vụ mà Việt Nam “có thể” cam kết trong EVFTA; từ đó có cơ sở để so sánh với quy định về đấu thầu trong nước. 

SDR (Special Drawing Rights) – Quyền rút vốn đặc biệt:

SDR được Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đưa ra vào năm 1969 theo đề nghị của 10 nước Bỉ, Canada, Pháp, Ý, Nhật Bản, Hà Lan, Thụy Điển, Anh, Hoa Kỳ và Đức. SDR chỉ là đơn vị quy ước, được sử dụng để tính toán, chứ không thực sự tồn tại trong lưu thông. SDR được tính toán dựa trên một nhóm các đồng tiền có tầm ảnh hưởng quan trọng tới thương mại và hệ thống tài chính của thế giới. Sau mỗi 5 năm, IMF sẽ tiến hành đánh giá lại tỷ trọng (tầm quan trọng) của mỗi đồng tiền trong nhóm các đồng tiền được sử dụng để tính ra giá trị của SDR.

Trong giai đoạn 2011 - 2015, rổ tiền tệ được sử dụng để tính toán giá trị của SDR bao gồm đồng đôla Mỹ (USD), đồng Euro (Euro), đồng Bảng Anh (Bảng) và đồng Yên Nhật (Yen) với tỷ trọng tương ứng là 41,9% (USD), 37,4% (Euro), 11,3% (Bảng) và 9,4% (Yen). Tỷ giá SDR so với USD được IMF công bố ngày 1/7/2015 là 1 SDR = 1,4 USD.

SDR được sử dụng trong các cam kết quốc tế về MSCP, điển hình như GPA, do nó ít bị dao động so với một đồng tiền cụ thể nhờ vào việc tính toán dựa trên một rổ tiền tệ. Điều này cũng sẽ giúp các nước giảm bớt được gánh nặng hành chính khi có nhiều cam kết về MSCP với các ngưỡng mở cửa khác nhau.

SDR cũng được sử dụng trong Hiệp định EVFTA và Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP.

Báo Đấu thầu xin trân trọng giới thiệu loạt bài viết về những nghĩa vụ cơ bản và quan trọng trong Hiệp định GPA 2012, với mong muốn cung cấp thêm thông tin cho các nhà hoạch định chính sách, các cơ quan của Chính phủ, với vai trò là chủ đầu tư, bên mời thầu và đặc biệt là các nhà thầu - cộng đồng doanh nghiệp, những người sẽ chịu tác động trực tiếp nhất từ việc mở cửa thị trường MSCP trong Hiệp định EVFTA.

 

Sự khác biệt trong việc xác định Phạm vi điều chỉnh

Điểm quan trọng đầu tiên cần phải lưu ý là Hiệp định GPA không xác định phạm vi điều chỉnh dựa trên nguồn vốn, như trường hợp của Việt Nam là tiêu chí “sử dụng vốn nhà nước” được nhắc tới trong Khoản 1 và Khoản 2 Điều 1 của Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 (Luật Đấu thầu 2013). Điều đó có nghĩa là nếu cơ quan nhà nước hay doanh nghiệp nhà nước không sử dụng vốn nhà nước thì việc mua sắm không cần tuân thủ các quy định trong Luật Đấu thầu 2013.

 

Trong khi đó, ngoài một số tiêu chí để xác định một gói thầu thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định GPA (sẽ được trình bày cụ thể trong phần dưới), tiêu chí cơ bản được áp dụng là Ngưỡng giá gói thầu (Threshold). Chẳng hạn như, với gói thầu mua sắm hàng hóa của cơ quan mua sắm cấp trung ương, gói thầu thuộc phạm vi điều chỉnh của GPA là những gói thầu có giá từ 130.000 SDR (quyền rút vốn đặc biệt) trở lên, tương đương khoảng 4 tỷ VND. Như vậy, những gói thầu có giá dưới 4 tỷ VND không thuộc phạm vi điều chỉnh của GPA và do đó, không cần tuân thủ các quy định của Hiệp định này. Tương tự, ngưỡng mở cửa của gói thầu xây lắp trong GPA là 5 triệu SDR, tương đương 150 tỷ VND.

 

Những gói thầu nào thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định GPA?

Ngoài tiêu chí ngưỡng giá gói thầu như đã nêu ở trên, việc xác định phạm vi điều chỉnh trong Hiệp định GPA dựa trên một số yếu tố được quy định cụ thể trong Bản chào mở cửa thị trường.

(1) Chủ thể mua sắm: Trong Hiệp định GPA, chủ thể mua sắm là các cơ quan cấp trung ương (bộ, ngành), cơ quan cấp địa phương (các bang hoặc các tỉnh/thành phố) và các cơ quan khác (đơn vị tự chủ, doanh nghiệp nhà nước) được liệt kê trong Bản chào mở cửa thị trường.

(2) Đối tượng mua sắm: Để thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định GPA, các gói thầu trước hết phải do các cơ quan mua sắm nêu ở mục (1) thực hiện. Ngoài ra, các gói thầu đó phải mua sắm các loại hàng hóa, dịch vụ hay dịch vụ xây lắp (đối tượng mua sắm) được liệt kê cụ thể trong Bản chào mở cửa thị trường.

(3) Không thuộc các trường hợp ngoại lệ (được loại trừ): một số thành viên trong GPA có những ngoại lệ đặc biệt tùy theo mức độ nhạy cảm riêng của từng thành viên. Do vậy, trong quá trình đàm phán, các nước này đã đề xuất và đàm phán thành công các gói thầu trong lĩnh vực nhạy cảm đó.

 

Tóm lại, gói thầu thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định GPA phải thỏa mãn cả 3 yếu tố nêu trên và có giá từ ngưỡng mở cửa trở lên.

 Song Khanh

 

ngocthanh