Hướng dẫn mua sắm bằng vốn vay ODA của Nhật Bản: Các hình thức mua sắm hàng hóa, dịch vụ (Kỳ 2)

Các vấn đề liên quan đến việc mua sắm hàng hóa, dịch vụ là một trong những trở ngại lớn nhất cho việc thực hiện thành công dự án sử dụng vốn vay ODA của Nhật Bản. Chính vì vậy, để giúp các dự án này hoạt động thuận lợi, Hướng dẫn mua sắm bằng vốn vay ODA
Hướng dẫn mua sắm bằng vốn vay ODA của Nhật Bản: Các hình thức mua sắm hàng hóa, dịch vụ (Kỳ 2)

Các vấn đề liên quan đến việc mua sắm hàng hóa, dịch vụ là một trong những trở ngại lớn nhất cho việc thực hiện thành công dự án sử dụng vốn vay ODA của Nhật Bản. Chính vì vậy, để giúp các dự án này hoạt động thuận lợi, Hướng dẫn mua sắm bằng vốn vay ODA của Nhật Bản do Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) ban hành vào tháng 4/2012 đã quy định chi tiết về các hình thức mua sắm hàng hóa, dịch vụ.

 

(1) Đấu thầu cạnh tranh quốc tế

Theo quan điểm của JICA, trong hầu hết các trường hợp, đấu thầu cạnh tranh quốc tế (International Competitive Bidding - ICB) là hình thức mua sắm tốt nhất, đáp ứng các yêu cầu về mua sắm hàng hoá, dịch vụ cho các dự án sử dụng vốn vay ODA. Do đó, JICA thường yêu cầu bên vay phải mua sắm thông qua đấu thầu cạnh tranh quốc tế, theo các thủ tục quy định trong Phần II của Hướng dẫn mua sắm.

Với hình thức đấu thầu cạnh tranh quốc tế, thông báo mời sơ tuyển hoặc mời thầu phải đăng trên ít nhất một tờ báo, hoặc trang thông tin điện tử được phát hành phổ biến trong nước của bên vay. Việc đăng tải công khai như vậy sẽ thu hút được sự tham gia của nhiều nhà thầu tiềm năng, qua đó thúc đẩy sự cạnh tranh giữa các nhà thầu. 

 

Thông báo mời sơ tuyển hoặc mời thầu phải đưa ra tất cả các thông tin cần thiết về cuộc thầu, địa chỉ liên lạc, lịch trình (bao gồm cả thời hạn nộp hồ sơ dự thầu),... Trong thông báo cũng như các tài liệu đấu thầu đều phải nêu rõ nguồn vốn được sử dụng là vốn vay ODA Nhật Bản. Và bên vay cần kịp thời gửi bản sao của thông báo này đến JICA.

 

(2) Các hình thức mua sắm khác

Bên cạnh đấu thầu cạnh tranh quốc tế, Hướng dẫn mua sắm cũng quy định một số hình thức mua sắm thay thế khác, đó là: 

(i) Đấu thầu quốc tế hạn chế (Limited International Bidding - LIB): Là hình thức mà thông báo mời thầu được gửi trực tiếp đến một số nhà thầu đủ điều kiện, không cần phải thông báo mời thầu rộng rãi;

(ii) Mua sắm quốc tế: Là phương thức mua sắm dựa trên so sánh báo giá thu được từ một số nhà cung cấp (ít nhất là 3) để đảm bảo sự cạnh tranh về giá cả; và 

(iii) Ký kết hợp đồng trực tiếp. 

JICA có thể xem xét, chấp nhận cho bên vay tiến hành mua sắm bằng các hình thức mua sắm thay thế này trong những trường hợp đặc biệt sau đây:

(i) Bên vay muốn mua sắm các thiết bị mới có khả năng tương thích với các thiết bị hiện có;

(ii) Bên vay mong muốn tiếp tục thực hiện hợp đồng cung ứng dịch vụ liên quan đến hàng hóa, dịch vụ được cung cấp theo hợp đồng đã được ký kết theo quy định của JICA;

(iii) Trường hợp chỉ có một số lượng hạn chế các nhà thầu, nhà cung cấp hoặc nhà sản xuất đủ khả năng đáp ứng yêu cầu của gói thầu;

(iv) Trường hợp số tiền dành cho việc mua sắm hàng hóa, dịch vụ là quá nhỏ, không thu hút được các nhà thầu nước ngoài, hoặc do sự phức tạp của các thủ tục hành chính liên quan khiến những ưu điểm của đấu thầu cạnh tranh quốc tế không được phát huy;

(v) Ngoài 4 trường hợp nêu trên, đấu thầu cạnh tranh quốc tế vẫn có thể không được áp dụng nếu JICA xét thấy áp dụng đấu thầu cạnh tranh quốc tế là không phù hợp (ví dụ: trong trường hợp mua sắm khẩn cấp).

Khi được áp dụng, các hình thức này sẽ phải tuân thủ các thủ tục của đấu thầu cạnh tranh quốc tế đến mức tối đa có thể.

ThS. Tào Thị Huệ

Bộ môn Pháp luật thương mại hàng hóa và dịch vụ quốc tế Đại học Luật Hà Nội

 

ngocthanh