Các hình thức lựa chọn nhà thầu trong Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (Kỳ 3)

Khác với pháp luật về đấu thầu của Việt Nam – có tới 7 hình thức lựa chọn nhà thầu, các cam kết quốc tế về mua sắm chính phủ như Hiệp định Mua sắm chính phủ (GPA) của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Hiệp định Thương mại
Các hình thức lựa chọn nhà thầu  trong Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (Kỳ 3)

Khác với pháp luật về đấu thầu của Việt Nam – có tới 7 hình thức lựa chọn nhà thầu, các cam kết quốc tế về mua sắm chính phủ như Hiệp định Mua sắm chính phủ (GPA) của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) hay Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) chỉ có 3 hình thức lựa chọn nhà thầu, bao gồm đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế và chỉ định thầu. Tuy nhiên, nội hàm và phạm vi áp dụng của 3 hình thức nêu trên cũng có nhiều điểm khác biệt với pháp luật nội địa.

 

Chỉ định thầu, theo quy định trong GPA và EVFTA, là hình thức lựa chọn nhà thầu mà chủ đầu tư/bên mời thầu liên hệ với một hoặc một số nhà thầu theo lựa chọn của mình.

 

Về phạm vi áp dụng, chỉ định thầu chỉ được phép áp dụng trong một số trường hợp đặc biệt sau đây:

(1) Bên mời thầu đã đăng tải Thông báo mời thầu hoặc Thư mời thầu song không có nhà thầu nào nộp hồ sơ dự thầu hoặc không có nhà thầu nào yêu cầu tham dự; hoặc những hồ sơ dự thầu đã nộp không phù hợp với các yêu cầu cơ bản nêu trong hồ sơ mời thầu; hay không có nhà thầu nào đáp ứng các điều kiện tham dự; hoặc có sự thông đồng giữa các nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu. Đồng thời, bên mời thầu không điều chỉnh đáng kể các yêu cầu của hồ sơ mời thầu;

 

IMG

Điều 22 của Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 quy định:

Chỉ định thầu đối với nhà thầu được áp dụng trong các trường hợp sau đây:

a) Gói thầu cần thực hiện để khắc phục ngay hoặc để xử lý kịp thời hậu quả gây ra do sự cố bất khả kháng; gói thầu cần thực hiện để bảo đảm bí mật nhà nước; gói thầu cần triển khai ngay để tránh gây nguy hại trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của cộng đồng dân cư trên địa bàn hoặc để không ảnh hưởng nghiêm trọng đến công trình liền kề; gói thầu mua thuốc, hóa chất, vật tư, thiết bị y tế để triển khai công tác phòng, chống dịch bệnh trong trường hợp cấp bách;

b) Gói thầu cấp bách cần triển khai nhằm mục tiêu bảo vệ chủ quyền quốc gia, biên giới quốc gia, hải đảo;

c) Gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa phải mua từ nhà thầu đã thực hiện trước đó do phải bảo đảm tính tương thích về công nghệ, bản quyền mà không thể mua được từ nhà thầu khác; gói thầu có tính chất nghiên cứu, thử nghiệm; mua bản quyền sở hữu trí tuệ;

d) Gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế xây dựng được chỉ định cho tác giả của thiết kế kiến trúc công trình trúng tuyển hoặc được tuyển chọn khi tác giả có đủ điều kiện năng lực theo quy định; gói thầu thi công xây dựng tượng đài, phù điêu, tranh hoành tráng, tác phẩm nghệ thuật gắn với quyền tác giả từ khâu sáng tác đến thi công công trình;

đ) Gói thầu di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật do một đơn vị chuyên ngành trực tiếp quản lý để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng; gói thầu rà phá bom, mìn, vật nổ để chuẩn bị mặt bằng thi công xây dựng công trình;

e) Gói thầu cung cấp sản phẩm, dịch vụ công, gói thầu có giá gói thầu trong hạn mức được áp dụng chỉ định thầu theo quy định của Chính phủ phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

 

(2) Chỉ một nhà thầu cụ thể có thể cung cấp hàng hoá/dịch vụ đó và không có hàng hoá, dịch vụ thay thế phù hợp do yêu cầu của gói thầu là cho tác phẩm nghệ thuật, hay do yêu cầu về bảo hộ quyền sáng chế, quyền sở hữu trí tuệ hoặc các quyền độc quyền khác hoặc không có sự cạnh tranh vì lý do kỹ thuật;

(3) Trường hợp cung cấp bổ sung hàng hoá/dịch vụ bởi nhà thầu đã trúng thầu gói thầu trước đó trong bối cảnh hàng hóa/dịch vụ bổ sung không nằm trong phạm vi của gói thầu trước, song sự thay đổi nhà thầu không thể thực hiện được vì các lý do kinh tế hoặc kỹ thuật như yêu cầu về tính đồng bộ hoặc sự tương thích với các thiết bị, phần mềm,… đã mua sắm trong gói thầu trước hay các điều kiện bảo hành của nhà thầu; và việc thay đổi nhà cung cấp làm tăng thêm quá nhiều chi phí cho chủ đầu tư;

(4) Trường hợp tối khẩn cấp do những tình huống chủ đầu tư không lường trước được khiến cho việc mua sắm hàng hoá/dịch vụ theo quy trình thông thường (đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế) không đáp ứng được về mặt thời gian;

(5) Hàng hoá mua tại các sở giao dịch hàng hoá;

(6) Mua sắm hàng mẫu hoặc sản phẩm đầu tiên theo yêu cầu của hợp đồng cụ thể với mục đích nghiên cứu và phát triển;

(7) Trường hợp với gói thầu xây lắp bổ sung vốn không xuất hiện trong hợp đồng ban đầu song nằm trong mục tiêu của hồ sơ mời thầu ban đầu và do các tình huống không lường trước được, phần công việc xây lắp bổ sung đó cần phải được thực hiện để hoàn thành gói thầu xây lắp theo hợp đồng;

(8) Khi hoạt động mua sắm diễn ra trong điều kiện đặc biệt thuận lợi chỉ xuất hiện trong một thời gian rất ngắn trong trường hợp thanh lý bất thường (phá sản, bán tống bán tháo tài sản…), song không phải trường hợp mua sắm thường xuyên từ các nhà thầu quen thuộc;

(9) Trường hợp hợp đồng được trao cho người thắng trong các cuộc thi thiết kế với điều kiện cuộc thi đó được tổ chức phù hợp với các nguyên tắc của Hiệp định EVFTA, đặc biệt là liên quan tới việc đăng tải Thông báo mời thầu và cuộc thi do ban giám khảo độc lập đánh giá với tiêu chí người thắng cuộc sẽ giành được hợp đồng.

 

Ngoài ra, mỗi khi áp dụng chỉ định thầu, chủ đầu tư sẽ phải chuẩn bị một báo cáo, trong đó nêu rõ tên đơn vị mua sắm, chủng loại hàng hoá/dịch vụ đã mua sắm cũng như cơ sở, lý do của việc áp dụng chỉ định thầu. Có thể nói, với những quy định đã nêu ở trên, chủ đầu tư sẽ rất khó áp dụng chỉ định thầu một khi Hiệp định EVFTA có hiệu lực.

Song Khanh

 

ngocthanh