Cần nắm rõ năng lực tài chính của nhà đầu tư thực hiện dự án PPP giao thông

Để góp phần ngăn chặn những nhà đầu tư yếu về năng lực tài chính, kinh nghiệm thi công; thúc đẩy hoàn thành đúng tiến độ những gói thầu, dự án giao thông đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP), các tổ chức tín dụng
Cần nắm rõ năng lực tài chính  của nhà đầu tư thực hiện dự án PPP giao thông

Để góp phần ngăn chặn những nhà đầu tư yếu về năng lực tài chính, kinh nghiệm thi công; thúc đẩy hoàn thành đúng tiến độ những gói thầu, dự án giao thông đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP), các tổ chức tín dụng đã đưa ra những biện pháp cụ thể để hỗ trợ nhà đầu tư thực hiện dự án và ngăn chặn những rủi ro về vốn có thể xảy ra.  

 

Đảm bảo đủ vốn sở hữu khi đầu tư

Từ thực tế là đơn vị đã cam kết cung cấp tín dụng cho 11 dự án giao thông đầu tư theo hình thức PPP (trong đó có các dự án đã hoàn thành như: dự án Giao thông khác mức Ngã Ba Huế; dự án Nâng cấp Quốc lộ 1 đoạn Km947-Km987 tỉnh Quảng Nam) với tổng mức đầu tư là 20.598 tỷ đồng, Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB) cho biết, một trong những yếu tố đầu tiên, đảm bảo triển khai thành công các dự án giao thông đầu tư theo hình thức PPP là năng lực về tài chính của nhà đầu tư.  

 

Chia sẻ về những khó khăn khi tài trợ các dự án giao thông đầu tư theo hình thức PPP, SHB nhấn mạnh, vẫn có tình trạng một số nhà đầu tư, doanh nghiệp chưa tuân thủ đúng Quyết định số 8003/QĐ-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải (GTVT) về việc góp đủ vốn chủ sở hữu để thực hiện dự án; trong quá trình thực hiện dự án, nhà đầu tư, nhà thầu do chưa có kinh nghiệm thi công gói thầu giá trị lớn hoặc cùng lúc thực hiện nhiều gói thầu dẫn đến việc không bố trí kịp thời nguồn lực để thực hiện dự án đúng tiến độ. Bên cạnh đó, trong một số trường hợp nhà đầu tư, nhà thầu thực hiện dự án và tư vấn giám sát có mối quan hệ liên quan về sở hữu, quản trị nên việc giám sát chất lượng, tiến độ, khả năng sử dụng vốn của nhà thầu chưa đảm bảo khách quan. 

Theo ông Nguyễn Viết Huy, Phó Trưởng ban Ban đối tác công tư thuộc Bộ GTVT, từng nhà đầu tư phải đáp ứng được yêu cầu về tiềm lực tài chính, kinh nghiệm xây dựng hạ tầng. Hợp đồng chính thức giữa Bộ GTVT và nhà đầu tư chỉ được ký kết khi dự án được Bộ Kế hoạch và Đầu tư cấp Giấy chứng nhận đầu tư, đồng thời nhà đầu tư phải góp đủ vốn chủ sở hữu và ký hợp đồng tín dụng với ngân hàng theo quy định.

Điển hình, vào tháng 6/2015, dư luận đã phản ánh nhiều về việc chậm tiến độ tại dự án BOT Quốc lộ 1A đoạn Bắc Bình Định. Đây là dự án do Liên danh Tổng công ty Thành An - Công ty CP Đầu tư xây dựng Bắc Ái - Công ty CP Đầu tư xây dựng Vinaconex - PVC và Công ty CP Đầu tư và Phát triển Long Trung Sơn thực hiện. Trước đó, vào tháng 10/2013, Hợp đồng Dự án trên với tổng mức đầu tư hơn 1.643 tỷ đồng được ký kết. Nhưng sau đó, Dự án luôn bị chậm tiến độ với lý do chính là đến thời điểm tháng 6/2015, Liên danh nhà đầu tư vẫn chưa góp đủ vốn chủ sở hữu theo quy định (các nhà đầu tư mới góp được 88% vốn chủ sở hữu). Trong khi theo Quyết định số 8003/QĐ-BGTVT của Bộ GTVT quy định về năng lực tài chính của nhà đầu tư các dự án hạ tầng giao thông đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT, BT thì các nhà đầu tư khi triển khai dự án phải đóng đủ 100% vốn chủ sở hữu trong vòng 90 ngày kể từ khi thành lập doanh nghiệp dự án, và dự án chỉ được ký hợp đồng chính thức khi nhà đầu tư đã góp đủ 100% vốn chủ sở hữu… 

 

Ngoài ra, theo đánh giá của các chuyên gia ngành giao thông, nhiều dự án giao thông đầu tư theo hình thức PPP bị chậm tiến độ, có nguyên nhân từ việc nhà đầu tư “ôm” nhiều dự án ở nhiều nơi khác nhau, nên nguồn lực bị phân tán, không đủ năng lực thực hiện dự án như cam kết.

 

Đánh giá và kiểm soát năng lực 

Để bảo đảm việc triển khai dự án giao thông đầu tư theo hình thức PPP đạt hiệu quả cao, SHB đã đề xuất, nhà đầu tư thực hiện dự án phải chứng minh đầy đủ vốn chủ sở hữu tham gia dự án trước khi ký hợp đồng dự án; Bộ GTVT cần kiểm tra, giám sát tiến độ công trình để có chế tài xử lý nghiêm nhà đầu tư không đạt yêu cầu. 

 

SHB nhấn mạnh, Nghị định số 15/2015/NĐ-CP của Chính phủ về đầu tư theo hình thức PPP đã quy định chi tiết hơn về quyền, nghĩa vụ của tài chính tín dụng tài trợ cho các dự án đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông theo hình thức PPP. Trong đó, Nghị định đã đưa vào quyền tiếp nhận dự án của bên cho vay; thế chấp tài sản và quyền kinh doanh dự án; bên cho vay được tham gia đàm phán thỏa thuận chuyển nhượng dự án… Trên cơ sở những quy định này, SHB kiến nghị, ngoài việc quy định tổ chức tín dụng tài trợ vốn được trực tiếp nhận khai thác dự án khi nhà đầu tư vi phạm hợp đồng tín dụng, đề nghị cho phép tổ chức tín dụng tài trợ dự án được phép chuyển nhượng dự án cho bên thứ 3 trên cơ sở đảm bảo không làm thay đổi mục tiêu dự án. SHB cũng nhắc đến sự hỗ trợ vốn cho nhà đầu tư, bằng việc đề nghị Nhà nước giúp các ngân hàng tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn trong nước và nước ngoài để tạo nguồn tài chính ổn định hỗ trợ dự án.  

 

Đồng tình với quan điểm trên, ông Paul Vllely, chuyên gia cao cấp về giao thông phân tích rằng, ngoài việc đánh giá ban đầu về tính khả thi và tổ chức nguồn vốn để xác định tính khả thi của dự án PPP, cần tạo niềm tin cho nhà đầu tư bằng sự hỗ trợ và bảo đảm một phần vốn từ phía Nhà nước với nhà đầu tư khi họ thực hiện dự án, cũng như đưa ra các biện pháp quản trị rủi ro nếu xảy ra.  

 BK

ngocthanh